Thấp thỏm vì dự án thủy lợi chậm tiến độ

BÀI & ẢNH: TUẤN SƠN

Thứ tư, 15/05/2019 - 09:00 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Thi công đã được 80% khối lượng nhưng vì chưa giải phóng xong mặt bằng nên dự án chưa thể tích nước.

Khởi công từ 2015, dự án hồ chứa nước Nặm Cắt, TP Bắc Cạn (Bắc Cạn) do Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn (NN&PTNT) làm chủ đầu tư dự kiến chặn dòng, tích nước từ 2016. Tuy nhiên, đến nay, dự án vẫn dậm chân tại chỗ, nhiều hộ dân vùng lòng hồ không di dời, hộ đến nơi tái định cư thì lo sạt lở.

Nỗi lo mùa mưa lũ

Hợp phần bồi thường, giải phóng mặt bằng, di dân tái định cư được giao cho UBND TP Bắc Cạn triển khai. Theo thống kê, dự án phải thu hồi hơn 167 ha, có 358 hộ dân bị ảnh hưởng, trong đó, 155 hộ phải di dời, tái định cư. Tuy nhiên, đến nay, mới chỉ có 41 hộ di dời ra khu tái định cư Khuổi Kén, còn lại vẫn “bám trụ” vùng đất sẽ trở thành lòng hồ khi tích nước.

Chúng tôi tới các thôn Nà Pài, Bản Pẻn, Bản Bung, xã Dương Quang. Vì là vùng dự án, đất đã thu hồi nên hạ tầng ở thôn Bản Pẻn rất thiếu thốn, phải đi qua hai cây cầu tre tạm bợ bắc qua sông mới vào được đến thôn. Cây cầu tre nhỏ hẹp, rộng chừng một mét, đi lại rất mất an toàn, nhất là với trẻ nhỏ, người già. Mỗi lần mùa mưa tới, nước lũ dâng là cả hai cây cầu đều bị cuốn trôi. Dân trong thôn lại phải hô hào nhau sửa chữa, dựng lại để có đường đi.

Bám trụ lại vùng dự kiến sẽ là lòng hồ nên cuộc sống nhiều gia đình rất tạm bợ. Gia đình bà Nguyễn Thị Lẹng, thôn Bản Pẻn, thuộc diện di dời nhưng lại chưa có đất tái định cư. Nhà đang ở đã xuống cấp, muốn sửa cũng không được, mà ở thì nguy hiểm. Bà cho biết, vẫn chưa nhận được tiền đền bù giải phóng mặt bằng, chưa được cắm đất tái định cư trong khi các hộ khác đã ra khu tái định cư từ lâu. Đi lại khó khăn lắm, đường thì lở đất, mỗi khi mưa lũ lại trôi cầu nên có lúc vào ban đêm cũng phải mang xe sang bên kia sông gửi để sáng hôm sau còn đi làm. Mong muốn lớn nhất của người dân hiện nay là được thống kê đền bù càng sớm càng tốt để ra nơi ở mới, nếu chưa được thì cần giải quyết đường đi lại thuận tiện hơn cho bà con.

Hiện tại, dự án hồ chứa nước Nặm Cắt đã thi công được khoảng 80%, chỉ còn hạng mục đập đất chưa triển khai. Quá trình thi công đã làm thay đổi cơ bản hiện trạng dòng nước, địa hình ở nhiều thôn. Chính vì vậy, nguy cơ thiệt hại khi mưa lũ tới ở ba thôn Bản Bung, Nà Pài, Bản Pẻn là rất cao. Những hộ đã ra khu tái định cư thì cũng chưa thoát khỏi nguy cơ bị ảnh hưởng bởi mưa lớn. Tại khu tái định cư Khuổi Kén, thôn Phặc Tràng, xã Dương Quang, UBND TP Bắc Cạn đã bàn giao mặt bằng 63 lô đất cho các hộ dân, hiện 41 hộ đã làm nhà. Các hộ dân còn lại vẫn do dự chưa muốn đến nơi ở mới bởi hạ tầng khu tái định cư chưa bảo đảm. Anh Nguyễn Đức Linh, thôn Bản Pẻn cho biết, gia đình đã nhận tiền đền bù, được phân lô, cắm đất nhưng chưa xây nhà mới tại khu tái định cư vì còn đất canh tác tại nơi ở cũ. Hơn nữa, đường, điện, nước ở khu tái định cư chưa bảo đảm, ta-luy dương cao, đất đá có thể sạt xuống rất mất an toàn. Trong khi đó, khu tái định cư Bản Bung thì tạm dừng thi công do khu vực lòng hồ chưa giải phóng mặt bằng nên không có bãi đổ thải, chưa biết đến bao giờ mới hoàn thành.

Theo UBND TP Bắc Cạn, do những vướng mắc về nguồn vốn đầu tư, khoản kinh phí chi trả cho hợp phần giải phóng mặt bằng, tái định cư bị “đội” lên rất lớn so phê duyệt ban đầu. Tổng chi phí giải phóng mặt bằng, xây dựng khu tái định cư hiện còn thiếu 245 tỷ đồng. Toàn bộ dự án đã phải tạm dừng từ năm 2017, sau khi mới chi trả được hơn 177 tỷ đồng cho 279 các hộ dân, trong đó, có hộ chi trả toàn bộ, có hộ mới chi trả một phần nhỏ. Khu tái định cư Khuổi Kén quy mô 80 lô cho 80 hộ, hiện mới xong 63 lô, đã giao đất cho 41 hộ; khu tái định cư Bản Bung thì tạm dừng thi công, do vậy hàng trăm hộ vẫn cứ phải “bám” ở trong vùng sẽ trở thành lòng hồ trong nay mai.

Người dân thôn Bản Pẻn thường xuyên phải sửa chữa cầu tạm làm bằng tre.

Cần xử lý dứt điểm

Dự án Hồ chứa nước Nặm Cắt được Bộ NN&PTNT phê duyệt tại Quyết định 2926/QĐ-BNN-XD ngày 15-10-2009 với tổng mức đầu tư gần 475 tỷ đồng, gồm hai hợp phần. Hợp phần đường quản lý, bồi thường giải phóng mặt bằng và di dân tái định cư do UBND TP Bắc Cạn làm chủ đầu tư; hợp phần xây dựng do Ban Quản lý Đầu tư và Xây dựng thủy lợi 2 (thuộc Bộ NN&PTNT) là chủ đầu tư.

Hợp phần đường quản lý, bồi thường giải phóng mặt bằng và di dân tái định cư được UBND tỉnh Bắc Cạn phê duyệt ngày 28-12-2009, có tổng mức kinh phí hơn 143 tỷ đồng. Sau thời gian tạm dừng dự án do thực hiện cắt giảm đầu tư công, ngày 15-12-2015, Bộ NN&PTNT cho chủ trương điều chỉnh tổng mức đầu tư hợp phần đường quản lý, bồi thường giải phóng mặt bằng và di dân tái định cư; UBND tỉnh Bắc Cạn phê duyệt điều chỉnh dự án hợp phần lên hơn 202 tỷ đồng. UBND TP Bắc Cạn đã ra quyết định thu hồi hơn 167 ha đất nông nghiệp, phi nông nghiệp, đất chưa sử dụng tại xã Dương Quang. Đến nay đã thu hồi được hơn 109 ha để thực hiện các hạng mục, như: đập chính, đường thi công kết hợp quản lý, bãi vật liệu, khu tái định cư Khuổi Kén và Bản Bung…

TP Bắc Cạn đã chi trả đền bù cho 331 hộ bị ảnh hưởng với số tiền 177 tỷ đồng, còn lại 141 hộ do thiếu kinh phí nên chưa chi trả được. Việc chậm chi trả dẫn tới gây bức xúc trong nhân dân. Bà con đặt vấn đề cần thống kê và lập lại phương án đền bù cho đúng với thời điểm hiện tại… Việc không giải phóng được mặt bằng ảnh hưởng tới việc thi công hợp phần xây dựng hồ chứa. Đến nay các hạng mục chính của hợp phần xây dựng hồ chứa đã cơ bản hoàn thành đến 80% khối lượng công trình. Nếu di dời được người dân ra khỏi khu vực lòng hồ, đơn vị thi công sẽ sớm chặn dòng, tích nước.

Việc chậm giải phóng mặt bằng đã dẫn tới việc đội kinh phí chi trả lên gấp đôi. Theo UBND TP Bắc Cạn, để giải phóng xong mặt bằng sẽ cần thêm hơn 200 tỷ đồng, nghĩa là cùng với số vốn đã cấp là hơn 202 tỷ đồng, hợp phần giải phóng mặt bằng với diện tích đất không tăng thêm, số hộ không đổi sẽ “đội” lên đến hơn 400 tỷ đồng.

Theo UBND TP Bắc Cạn, do dự án được phê duyệt thời điểm đang áp dụng các quy định của Luật Đất đai 2003, nhưng khi thực hiện dự án vào năm 2014 đã có nhiều thay đổi theo Luật Đất đai 2013. Nhất là các quy định về đền bù giải phóng mặt bằng, di dân các dự án thủy lợi, thủy điện. Ngoài ra, còn phát sinh thêm các hạng mục, như: khu tái định cư Bản Bung, cầu treo Bản Bung, đường dân sinh. Do vậy, hiện dự án đang tạm dừng thi công, chờ Bộ NN&PTNT phê duyệt điều chỉnh tổng mức đầu tư mới có thể triển khai tiếp.

Dự án xây dựng hồ chứa nước Nặm Cắt khi hoàn thành sẽ không chỉ thực hiện việc điều tiết nước mà còn góp phần thúc đẩy phát triển du lịch cho TP Bắc Cạn. Tuy nhiên, chậm giải phóng mặt bằng dẫn tới chậm thi công dự án nhiều năm liền. Hệ quả, chỉ cách trung tâm tỉnh lỵ vài cây số nhưng người dân phải bắc cầu tạm để đi lại, nhà cửa dột nát, thấp thỏm mùa mưa lũ... Đây là điều cần được Bộ NN&PTNT và tỉnh Bắc Cạn sớm giải quyết dứt điểm.

Anh Nguyễn Đức Linh cho biết, cứ mưa lớn là cầu trôi mất, người ngoài vào không được, người trong thôn cũng chẳng thể đi ra, thành ra như bị cô lập. Khổ nhất là trẻ con, cầu trôi thì đều phải nghỉ học. Từ đầu năm đến giờ hai cây cầu bị trôi, hư hỏng mấy lần rồi.