Những sai phạm của hàng loạt cán bộ tỉnh Đồng Nai

BÀI & ẢNH: NHÓM PHÓNG VIÊN ĐIỀU TRA

Thứ hai, 14/05/2018 - 11:38 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Khu đất vàng tại ngã ba mũi tàu đi vào Thị trấn Long Thành được giao thẳng cho doanh nghiệp.

Những sai phạm của một số lãnh đạo tỉnh Đồng Nai đã diễn ra trong một thời gian dài và có dấu hiệu coi thường pháp luật. Dù gây ra rất nhiều bức xúc trong người dân, người liên quan và thực tế người dân đã nhiều lần gửi đơn khiếu nại, tố cáo lên các cấp chính quyền địa phương nhưng tất cả đã rơi vào im lặng. Và chỉ khi các cơ quan chức năng T.Ư vào cuộc mọi việc mới được làm sáng tỏ. Vậy phải chăng ở đây có sự buông lỏng quản lý hay đã có sự “bắt tay” tạo thành những nhóm lợi ích tại Đồng Nai?

Kỳ 2: Cần tăng cường cơ chế quản lý, giám sát

“Trục lợi” từ cơ chế, chính sách

Có thể thấy những sai phạm của lãnh đạo tỉnh Đồng Nai được tập trung vào hai lĩnh vực chính là đất đai và giao thông, chủ yếu là đầu tư dự án (DA) mới. Ngoài việc ban hành những quyết định trái với quy định của pháp luật, có thể thấy rõ trong nhiều DA đã có dấu hiệu của việc lợi dụng những kẽ hở của cơ chế, chính sách để trục lợi. Thực tế, tại Đồng Nai có không ít diện tích đất công, đất do Nhà nước quản lý được tìm cách chuyển hóa cho tư nhân dưới dạng cổ phần hóa, góp vốn thực hiện hoặc giao thẳng cho doanh nghiệp (DN) tư nhân thực hiện. Cuối cùng thiệt hại vẫn là Nhà nước và người dân bị thu hồi đất. Trong đó, phải kể đến việc Công ty CP đầu tư Long Đức thực hiện chuyển đổi Nông trường Tam Lợi tại xã Long Đức, huyện Long Thành thành DA Khu công nghiệp (KCN) Long Đức và sau đó chuyển nhượng lại cho đối tác Nhật Bản.

Theo đó, tháng 11- 2012, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Đinh Quốc Thái đã có Văn bản số 8666/UBND-KT báo cáo Thủ tướng Chính phủ giải trình về một số nội dung có liên quan đến DA đầu tư kinh doanh hạ tầng KCN Long Đức. Với lý do việc trồng điều không hiệu quả tại Nông trường Tam Lợi, năm 2004, UBND tỉnh Đồng Nai cho phép Công ty Donafoods thành lập Công ty CP (Donafoods đại diện phần vốn Nhà nước giữ cổ phần cao nhất) để đầu tư xây dựng hạ tầng KCN, lấy tên là Công ty CP đầu tư Long Đức với số vốn ban đầu là 30 tỷ đồng. Donafoods chiếm 40% cổ phần và hai cổ đông cá nhân khác giữ 60% cổ phần (mỗi cá nhân giữ 30% cổ phần).

Đồng thời, UBND tỉnh Đồng Nai đã thu hồi 271 ha đất thuộc Nông trường Tam Lợi để giao cho Công ty CP đầu tư Long Đức thực hiện DA. Mặc dù đã có thêm hai cổ đông ngoài tham gia thực hiện DA KCN Long Đức, thế nhưng toàn bộ DA vẫn chậm triển khai và gần như không thực hiện được gì. Đến năm 2011, khi Tập đoàn Sojitz của Nhật Bản chính thức mua lại 88% cổ phần từ các thành viên của Công ty CP đầu tư Long Đức thì DA mới chính thức khởi động lại.

Theo số liệu từ báo cáo của Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai, việc bán lại cổ phần cho Tập đoàn Sojitz đã giúp cho nhóm cổ đông tư nhân thu về khoảng hơn 473 tỷ đồng. Như vậy, chỉ cần “mượn” một số chính sách để chuyển hóa số đất công nêu trên, sau một thời gian nhóm cổ đông này có thể đã trục lợi được hàng trăm tỷ đồng?

Việc tận dụng kẽ hở từ chính sách để trục lợi được thể hiện rõ nhất từ DA Khu tái định cư (TĐC) Bình Minh tại huyện Trảng Bom. Tháng 8-2007, UBND tỉnh Đồng Nai chấp thuận địa điểm cho Ban Quản lý dự án huyện Trảng Bom làm chủ đầu tư lập quy hoạch DA Khu TĐC Bình Minh. Sau khi DA được phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ TĐC, phê duyệt quy hoạch chi tiết 1/500 thì đến tháng 4-2009, UBND huyện Trảng Bom có văn bản đề nghị không làm chủ đầu tư nữa vì lý do không bố trí được vốn ngân sách địa phương và đề nghị giao cho Công ty CP Đồng Thuận làm chủ đầu tư.

Trước đó, tháng 3-2009 Công ty CP Đồng Thuận đã có văn bản xin làm khu TĐC phục vụ DA quốc lộ (QL) 1A đoạn tránh TP Biên Hòa (gồm DA TĐC Bình Minh và DA TĐC xã Phước Tân, huyện Long Thành). Trong văn bản này, Công ty CP Đồng Thuận nói rõ sẽ dùng nguồn vốn tự có của DN. Công ty CP Đồng Thuận cũng cam kết ứng trước vốn để triển khai DA, sau đó sẽ thu hồi bằng nguồn vốn thu từ kinh phí đền bù giải phóng mặt bằng (GPMB), hỗ trợ TĐC DA QL 1A đoạn tránh TP Biên Hòa.

Đến tháng 11-2010, ông Đinh Quốc Thái, khi đó là Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai, đã có QĐ cho phép đầu tư DA xây dựng hạ tầng Khu TĐC DA QL 1A (đoạn tránh TP Biên Hòa) với diện tích hơn 26 ha, tổng mức đầu tư dự kiến là hơn 160 tỷ đồng. Tại QĐ này, nguồn vốn đầu tư được xác định là nguồn vốn tự có của DN. Cam kết của DN, QĐ của UBND tỉnh Đồng Nai là vậy nhưng trên thực tế thực hiện phương án tài chính của Công ty CP Đồng Thuận chỉ bảo đảm khoảng 20% vốn, còn lại là vốn vay và chủ đầu tư kiến nghị UBND tỉnh hỗ trợ 100% lãi vay. Do đó, kết luận của Thanh tra Chính phủ nêu rõ việc hỗ trợ 100% lãi suất vốn vay cho Công ty CP Đồng Thuận là không có cơ sở pháp lý.

Ai sẽ là người quản lý, giám sát?

Trước hàng loạt sai phạm và dấu hiệu lợi dụng chính sách tại Đồng Nai, dư luận cho rằng, liệu có sự “đồng thuận” từ các cấp chính quyền? Khi mà DA Khu dân cư và Trung tâm thương mại hơn 71,5 ha, dọc theo QL 51, tại khu mũi tàu đi vào Trung tâm huyện Long Thành, khu đất “vàng” của tỉnh Đồng Nai, được giao lại cho DN tư nhân. Thực tế, toàn bộ khu đất này là đất công trước đây được giao cho Công ty TNHH MTV Tổng công ty Cao-su Đồng Nai quản lý, khai thác. Ngày 15-12-2014, UBND tỉnh Đồng Nai có QĐ số 3955/QĐ-UBND giao cho UBND huyện Long Thành thực hiện công tác bồi thường, GPMB để đầu tư DA Khu dân cư và Trung tâm thương mại.

Cũng theo quyết định này thì sau khi thực hiện xong công tác bồi thường GPMB và được UBND huyện Long Thành xác nhận, Sở Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) sẽ lập thủ tục trình UBND tỉnh giao đất cho Công ty CP Lộc Thịnh triển khai DA.

Cùng ngày, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Trần Minh Phúc đã ký Quyết định số 3953/QĐ-UBND phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ để thực hiện DA với tổng số 50 hộ được duyệt, tổng giá trị là hơn 49,6 tỷ đồng. Chủ đầu tư có trách nhiệm chuyển kinh phí bồi thường, hỗ trợ và kinh phí tổ chức thực hiện cho Trung tâm Phát triển quỹ đất huyện Long Thành; chuyển kinh phí thẩm định cho Sở TN&MT.

Cả hai QĐ số 3953 và 3955 của UBND tỉnh Đồng Nai đều căn cứ vào Luật Đất đai được Quốc hội thông qua ngày 29-11-2013. Nhưng có thể thấy được toàn bộ diện tích đất công nêu trên đã được UBND tỉnh Đồng Nai giao thẳng cho Công ty CP Lộc Thịnh (?). Điều này đã vi phạm nghiêm trọng một trong những quy định của Luật Đất đai năm 2013 khi không tổ chức đấu giá. Trong khi đó, tại thời điểm cuối năm 2014, giá trị đất tại khu vực DA được giao dịch trên thị trường khoảng hơn 10 triệu đồng/m². Do đó, việc giao thẳng hơn 71,5 ha đất cho DN đã dẫn đến nguy cơ gây thiệt hại cho nhà nước hàng nghìn tỷ đồng.

Sự việc chỉ được phát hiện khi cơ quan ngôn luận lên tiếng. Liên quan vấn đề này, đồng chí Lê Hồng Phương, nguyên Phó Bí thư Thường trực tỉnh Đồng Nai đã viết thư gửi Bí thư Tỉnh ủy, Thường vụ Tỉnh ủy Đồng Nai cho rằng: “Việc ban hành các QĐ số 3953 và 3955 là đi ngược lại với kế hoạch của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh thực hiện NQ số 13-NQ/TW ngày 16-01-2012 của Ban Chấp hành T.Ư Đảng (khóa XI); NQ số 06-NQ/TW của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh khóa IX về mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu năm 2014”. Sau đó, việc triển khai thực hiện DA đã được tạm dừng.

Với những gì đã diễn ra tại Đồng Nai, vấn đề đặt ra là: Ai sẽ là người quản lý, giám sát? Liệu đây có phải là sự buông lỏng của các cấp chính quyền và với thực trạng này, phải chăng chính sách của địa phương đã bị lợi dụng để tạo ra những kẽ hở để một số cá nhân tiếp tục tận dụng trục lợi? Đặc biệt, Đồng Nai đang là điểm “nóng” của thị trường bất động sản khi việc đầu tư DA Sân bay Quốc tế Long Thành đã được Quốc hội thông qua và hiện đang rơi vào tình trạng không kiểm soát được việc phân lô bán nền, xây dựng trên đất nông nghiệp, đất rừng.

Chủ tịch UB MTTQ Việt Nam Trần Thanh Mẫn: “Về vấn đề liên quan đến phòng, chống tham nhũng tại tỉnh Đồng Nai, đề nghị hệ thống mặt trận các cấp trên địa bàn tỉnh Đồng Nai cần nâng chất lượng việc tập hợp, phản ánh ý kiến, kiến nghị của cử tri và tăng cường giám sát, phản biện xã hội và phòng, chống tham nhũng”.