Thầy thuốc của dân bản

BÀI & ẢNH: LÊ MINH HÀ

Chủ nhật, 21/01/2018 - 03:03 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Thiếu tá Lê Văn Đức trên đường về bản để khám, chữa bệnh cho đồng bào dân tộc Pa Cô.

Người dân ở các thôn Trầm, Cóc, Bù, Ngược… (xã Ba Nang - huyện Đa Krông - tỉnh Quảng Trị) đã quen gọi Thiếu tá Lê Văn Đức với cái tên thân thương là Bác Đức. Khoác lên mình chiếc áo blu trắng, thiếu tá mang quân hàm xanh này là thầy thuốc cho đồng bào Vân Kiều trên các bản làng của miền tây Quảng Trị.

22 năm lặn lội khắp bản làng

Vượt gần 50 km từ thành phố Đông Hà đến cầu treo Đa Krông, chúng tôi tìm đường đến với Đồn Biên phòng Sa Trầm. Con đường gần 20 km quá đỗi nhọc nhằn. Nhất là đoạn 11 km từ thôn Đá Bàn lên Trầm, con đường lắm dốc, lắm đá và lắm mây. Lội ngược ngàn thở muốn đứt hơi, Đồn Biên phòng Sa Trầm hiện ra trước mắt chúng tôi với khói sương mờ ảo.

Thiếu tá Lê Văn Đức đón chúng tôi ở Phòng khám quân dân y kết hợp Sa Trầm nằm bên cổng chính vào Đồn Biên phòng Sa Trầm bằng nụ cười đôn hậu trên gương mặt rắn rỏi bởi dãi dầu mưa rừng, nắng núi. “Cách đây 22 năm, khi mình đặt chân đến Đồn Biên phòng Sa Trầm để làm công tác quân dân y, mình nghe nhiều người nói đại ý rằng, để hiểu được tâm tư của đồng bào dân tộc Vân Kiều, Pa Cô khó như đi vào rừng. Vận động được đồng bào khi ốm đau, bệnh tật đến trạm y tế để khám, chữa bệnh mà không mổ trâu, bò, lợn cúng giàng, cúng ma còn khó hơn trèo lên đỉnh núi cao... Biết là khó khăn như vậy, nên mình tâm niệm rằng phải quyết tâm chữa lành nhiều căn bệnh giản đơn nhưng đã từng cướp đi sinh mạng của nhiều người dân ở các bản làng cũng bởi bà con quá tin vào hủ tục...”, Thiếu tá Lê Văn Đức tâm sự với chúng tôi với nụ cười hết sức ấm áp.

Trong suốt hành trình băng rừng, bạt núi của mình mang lại sức khỏe cho đồng bào Vân Kiều, Pa Cô, Thiếu tá Lê Văn Đức không quản ngại khó khăn đi khắp bản làng vận động đồng bào chăm sóc sức khỏe, ăn, ở hợp vệ sinh, tẩm màn chống sốt rét… đồng hành với quá trình đó là khám, chữa bệnh cho đồng bào. Những trường hợp ốm đau, bệnh tật mà người nhà không thể mang bệnh nhân đến Phòng khám quân dân y kết hợp Sa Trầm, Thiếu tá Lê Văn Đức không ngần ngại ngay lập tức mang túi thuốc lên đường đến tận nhà để thăm khám, cứu chữa. Nhiều người dân thôn bản khi nhắc đến Thiếu tá Lê Văn Đức liền trầm trồ: “Bác Đức thương bà con dân bản lắm! Bà con đau bác tận tình giúp đỡ. Thuốc biên phòng tốt lắm! Uống vào là khỏi bệnh. Từ nay, nhà miềng có người ốm đau là miềng đưa đến trạm y tế thôi. Chứ miềng không mời thầy mo cúng giàng, cúng ma nữa”. Pỉ Keng tâm sự với chúng tôi hết sức hồ hởi. Chỉ câu nói đó của bệnh nhân cũng đủ thấy được sự đổi thay trong nhận thức của đồng bào khi họ sẵn sàng “giã biệt” thầy mo để tìm đến viên thuốc, bơm kim tiêm khi mắc phải ốm đau, bệnh tật. Và cũng chính câu nói ấy, đã tiếp thêm động lực để đôi chân Thiếu tá Lê Văn Đức quên đi mệt mỏi mà tìm đến bản gần, bản xa khám, chữa bệnh cho đồng bào.

Thiếu tá Lê Văn Đức chia sẻ: “Những năm tháng sống ở đồn, đi khám, chữa bệnh cho bà con Vân Kiều, Pa Cô, tôi thấy mình thật sự hạnh phúc. Công việc khám, chữa bệnh cho đồng bào dân tộc Vân Kiều, Pa Cô chỉ tạm thời gián đoạn khi cuối năm 2002, tôi về làm Trợ lý quân y Ban Quân y của Bộ Chỉ huy Biên phòng tỉnh Quảng Trị. Năm 2006, tôi được điều động tăng cường về Trạm Y tế xã A Dơi (huyện Hướng Hóa) với chức danh Trạm phó. Ở đây tôi lại có những ngày cùng các y, bác sĩ Trạm Y tế xã A Dơi lặn lội đến từng bản làng như bản A Dơi Đớ, A Dơi Cô, Prin C, Sa Doan, Phong Hải, Trung Phước, Hợp Thành, Pa Roi, Prăng Xy… để triển khai chương trình tiêm chủng mở rộng; chương trình lao, tâm thần, sốt rét; phòng các loại bệnh lây truyền theo mùa và trực tiếp khám, chữa bệnh cho đồng bào dân tộc Vân Kiều - Pa Cô. Chia sẻ những khó khăn ở rừng, Thiếu tá Lê Văn Đức vẫn giữ nụ cười đôn hậu: “Khó khăn thì có nhiều nhưng được chăm lo cho bà con thì vượt qua được hết. Mục tiêu của tôi là giữ gìn sức khỏe cho bà con, thấy bà con khỏe, bản làng yên vui là ưng rồi. Năm 2013, tôi về Ban Quân y Bộ Chỉ huy Biên phòng tỉnh, đầu năm 2016, lại về Phòng khám quân dân y kết hợp Sa Trầm”.

Sự trở lại với rừng, với người dân thôn bản của bác sĩ mang quân hàm xanh đã thôi thúc bước chân Thiếu tá Lê Văn Đức đi nhanh hơn thường lệ. Ở đó, có những bệnh nhân đồng bào dân tộc Pa Cô đang đợi chờ sự tận tình, tâm huyết, ân cần cùng những viên thuốc chữa chạy đúng bệnh của anh. Thiếu tá Lê Văn Đức cho biết, chỉ tính riêng trong năm 2016, Phòng khám quân dân y kết hợp Sa Trầm đã khám, chữa bệnh cho 700 lượt người của các bản làng trên địa bàn xã Tà Long, Ba Nang (huyện Đa Karông); 193 lượt người từ các bản làng như bản A Sóc, Rạ, Hồ Tà Riệc (huyện Sa Muồi, tỉnh Salavan, Lào) đến Phòng khám quân dân y kết hợp Sa Trầm để được thăm khám. Nhiều loại bệnh mà bà con đồng bào thường mắc phải như sốt rét, dịch tả, cảm sốt, bệnh phụ khoa, bệnh dạ dày, đường tiêu hóa… luôn được các y, bác sĩ của Phòng khám quân dân y kết hợp Sa Trầm tận tình cứu chữa.

Những kỷ niệm khi làm bác sĩ ở bản

Khi nói về kỷ niệm buồn vui trong năm tháng gắn bó với núi rừng, với đồng bào dân tộc Vân Kiều - Pa Cô, Thiếu tá Lê Văn Đức nói với chúng tôi rằng: “Sống, làm việc trên mảnh đất này có quá nhiều kỷ niệm. Nhất là tấm lòng của bà con dân bản đối với Bộ đội Cụ Hồ. Với lính biên phòng thì tấm chân tình của người dân thôn bản càng trở nên sâu đậm. Mỗi khi đi mô là dùng dằng nỏ muốn đi”.

Thiếu tá Lê Văn Đức kể với chúng tôi: “Năm 2006, tôi về Phòng khám quân dân y kết hợp Sa Trầm được vài tháng, trong buổi chiều đang thăm khám cho bệnh nhân thì có một thanh niên đồng bào dân tộc Pa Cô dẫn theo đứa con trai đến tìm. Cứ tưởng là bệnh nhân nên tôi ân cần bảo người thanh niên đó ngồi chờ để anh tiếp tục khám bệnh cho mấy người đến trước. Người thanh niên đó cười rồi hỏi tôi có nhận ra ai không? Tôi nhìn hồi lâu nhưng vẫn không tài nào nhận ra người thanh niên đang đứng trước mặt mình. Người thanh niên cầm tay tôi rồi giới thiệu: “Bộ đội biên phòng không nhớ ra miềng à. Miềng ở bản Đá Bàn. Miềng là đứa bé ngày xưa trèo cây bị ngã rồi được bộ đội biên phòng cứu chữa đây mà. Nhờ bộ đội biên phòng mà giờ miềng mới có thằng bé này”.

Đó là buổi trưa hè khoảng năm 1999, khi đang trực ở Phòng khám quân dân y kết hợp Sa Trầm thì có người dân bản hốt hoảng chạy đến nhờ Thiếu tá Lê Văn Đức cứu chữa cho con trai mình. Không kịp ăn miếng cơm trưa, Thiếu tá Lê Văn Đức vội vàng khoác túi thuốc theo chân người dân bản. Đến nơi, Thiếu tá Lê Văn Đức thấy đứa con trai của người dân bản đang nằm dưới gốc cây to cạnh suối với máu me bê bết ở “vùng kín”. Hóa ra, đứa bé do trèo cây bị ngã rách “vùng kín”. Sau khi làm sạch vết thương rồi khâu lại, Thiếu tá Lê Văn Đức đưa thuốc cũng như bông băng, cồn sát trùng và ân cần dặn dò người dân bản ấy cách thức chăm sóc vết thương cho đứa bé mới về Phòng khám quân dân y kết hợp Sa Trầm khi trời đã xế chiều. Riêng về đứa bé cứ lớn dần lên với mặc cảm là “sẽ không có con” nên sau này cưới vợ sinh được đứa con đầu lòng trong niềm vui vỡ òa đã nhớ đến người cứu chữa cho mình ngày xưa. Anh đã đặt tên cho đứa con trai đầu lòng là Pả Đức để nhắc nhớ đến công ơn của Thiếu tá Lê Văn Đức.

Những buồn vui ở lại sau dãy núi mờ sương, có nỗi nhớ nhà hằn lên khóe mắt. Nhưng năm thì nửa tháng rồi về. Ở đây bà con Vân Kiều, Pa Cô cần lắm những người bác sĩ như Thiếu tá Lê Văn Đức. Đến bây giờ, dấu chân Thiếu tá Lê Văn Đức in khắp các bản làng như bản Trầm, Cóc, Tà Mên, Bù, Ngược, A La , Tà Rẹc, Ba Nang, Đá Bàn (xã Ba Nang) rồi bản Kè, Vôi, Pa Hy, Tà Lao, A Đu, Sa Ta, Chai, Pa Ngay, Ly Tôn (xã Tà Long, huyện Đa Krông) của miền đất phên dậu Tổ quốc. Với anh, khi khoác lên người chiếc áo blu trắng thì dù đèo cao, vực sâu không ngăn được bước chân anh đến với mọi người đang chờ anh đến khám, chữa bệnh.