Đâu cổng làng xưa?

MINH THƯ

Chủ nhật, 25/11/2018 - 03:25 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Ảnh: MINH LÊ

Cao hứng, tôi lang thang về miền thôn quê. Nắng chiều dát vàng trên đồng lúa, gió mơn man, lòng thấy nhẹ nhõm.

Qua chín xóm thì sáu xóm cổng làng truyền thống đã bị “xóa sổ”, được xây mới hoàn toàn. Cổng “hoành tráng” và đồ sộ nhất là cổng làng Cần. Đấy là cổng đi chung cho người dân hai xóm 3 và 4. Cuối năm 2014, khi xây mới, cổng này được xem là to nhất huyện. Được biết, kinh phí xây dựng cổng làng này là gần 500 triệu đồng, do người dân hai xã đóng góp. Lão nông làng Cần tự hào về chiếc cổng làng của mình: “Cổng làng chúng tôi so các làng có phần to đẹp, đường rộng rãi, chứng tỏ đời sống người dân trong làng cũng khấm khá, làng có nhiều con cháu thành đạt”. Ông Trưởng phòng Văn hóa huyện chia sẻ: Thống kê chưa đầy đủ nhưng khoảng gần 40% xóm, làng của huyện có cổng làng mới, tất cả các cổng đều được xây dựng từ nguồn đóng góp của người dân địa phương, con em ở xa quê, doanh nghiệp trên địa bàn ủng hộ…

Trải qua biến thiên của lịch sử, cổng làng Nho bên cạnh làng Cần đã xuống cấp theo thời gian. Cổng làng xây gạch nung năm xưa đã được thay thế bằng chiếc cổng bê-tông sừng sững. Cổng làng Nho được xây dựng vào năm 2010, kinh phí không được tiết lộ nhưng theo mức đóng góp bình quân là 150 nghìn đồng một người. Cán bộ, hưu trí thì đóng góp cao hơn, từ 200 nghìn đến một triệu đồng và theo thông tin in trên bảng gắn vào cổng thì toàn bộ kinh phí xây dựng do dân làng, kể cả những người mới di cư vào làng cũng như con em đang sinh sống trên mọi miền đóng góp, tổng kinh phí xây cổng làng là con số không nhỏ.

Một anh bạn Việt kiều lập nghiệp lâu năm ở nước ngoài về thăm quê làng Quỳnh không khỏi xúc động và ngạc nhiên khi nhìn thấy làng quê đổi thay nhiều. Đặc biệt cổng làng cổ kính bình dị, gắn bó với tuổi thơ năm nào giờ đã bị thay bằng chiếc cổng làng đồ sộ. Được biết, cổng làng Quỳnh được khánh thành trong đầu năm 2016 với kinh phí hơn ba tỷ đồng, thiết kế điểm cao nhất của cổng là 14m, rộng 22m, được xây dựng theo lối tam quan, vòm cửa chính cao 6,9m, rộng 7m, cột cổng rộng 4m. Cổng làng Thượng Yên cũng được xây dựng không kém hoành tráng bằng bê-tông cốt thép rộng hơn 20m, cao hơn 10m, kinh phí hơn ba tỷ đồng.

“Cổng làng là hình ảnh rất đỗi thân thương, níu giữ tuổi thơ, là niềm thổn thức sâu thẳm trong tâm hồn. Đặc biệt là với những người xa quê như chúng tôi. Nay thay cổng làng như thế này thật lãng phí và đáng tiếc”, anh bạn Việt kiều tâm sự.

Tại nhiều vùng quê đất Việt, hình như đang dấy lên “hội chứng”, phong trào xây dựng cổng làng hoành tráng với kinh phí mỗi công trình hàng tỷ đồng gây lãng phí không cần thiết và không tương xứng với cuộc sống còn nhiều khó khăn vất vả của người làng. Thiết nghĩ, cổng làng không nhất thiết phải “hoành tráng” phô trương, to cao mà phải mang dáng dấp, hồn cốt của làng, như vậy vừa mang tính giáo dục cao vừa thể hiện được nét văn hóa.

Điều cần cân nhắc hiện nay, đó là trước khi xây dựng cổng làng phải đem cổng làng về đúng với giá trị của nó. Cổng làng phải gắn liền với sự hình thành và phát triển của làng và là tiếng nói, cốt cách, văn hóa của làng. Anh bạn vong niên đi cùng nhìn những cổng làng “hoành tráng” nói: Các cơ quan và ngành chức năng cần có hướng dẫn, quy định cụ thể để công trình này mang đậm bản sắc văn hóa và hạn chế lãng phí, tốn kém cho người dân.