Nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa

Hào hứng với dạy xẩm online!

THÙY PHƯƠNG (THỰC HIỆN)

Thứ sáu, 11/05/2018 - 08:40 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Nhóm xẩm Hà Thành cùng các nghệ sĩ khách mời biểu diễn.

Nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa đang nuôi dưỡng ý tưởng dạy hát xẩm online - như cách người ta vẫn dạy ngoại ngữ. Thời Nay đã có cuộc trò chuyện với nữ nghệ sĩ chung quanh câu chuyện này.

Phóng viên (PV): Thưa chị Mai Tuyết Hoa, bắt nguồn từ đâu mà chị có ý tưởng dạy hát xẩm online?

Nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa (MTH): Những năm qua, tôi thấy rằng, ở một số địa phương như: Ninh Bình, Hải Phòng, Thái Bình… phong trào hát xẩm đã hình thành nhưng chưa có nhiều người thật chắc chắn về chuyên môn để định hướng. Ở đó, nhiều bạn trẻ còn ở độ tuổi thiếu nhi cần được đào tạo một cách bài bản và phù hợp với điều kiện đang học tập, sinh sống tại quê hương, không thể lên tận Hà Nội hoặc đến nhà các nghệ nhân để học. Như vậy, nếu dạy được hát xẩm online sẽ mang lại nhiều thay đổi. Từ các vùng quê, ai muốn học hát xẩm vẫn có thể cập nhật như cách người ta học hát, học đàn, học tiếng Anh. Tuy vậy, từ ý tưởng đến thực hiện vẫn còn cả quá trình. Bản thân tôi đang phải thu thập rất nhiều dữ liệu để xây dựng giáo trình.

PV: Theo chị điều gì khó khăn nhất khi thực hiện ý tưởng này?

MTH: Khó khăn nhất có lẽ là nghệ nhân. Tư liệu về xẩm không còn nhiều nên việc truyền dạy bằng phương thức mới này cần được nghiên cứu hết sức tỉ mỉ, cẩn trọng. Hiện tôi đang phối hợp Trường đại học Temple (Mỹ) thu thập dữ liệu để số hóa một số bản ký âm về xẩm.

Cũng phải nói thêm, dạy xẩm online vốn không phải ý tưởng mới. Đã có nhiều nghệ sĩ, nghệ nhân áp dụng cách dạy này. Như nghệ sĩ Hữu Duy dạy hát quan họ trên trang facebook cá nhân. Nhạc sĩ Nguyễn Quang Long cũng trao đổi với tôi rằng, muốn phương thức này hiệu quả phải có lượng người học ổn định cả số lượng lẫn số buổi bởi học hành là một quá trình và xẩm không đơn thuần như một bài dân ca.

PV: Tính đến nay, chị đã đào tạo khoảng bao nhiêu học trò hát xẩm?

MTH: Quả thực tôi chưa bao giờ tính số lượng dù luôn nhớ từng gương mặt, giọng ca. Chẳng hạn, bé Võ Hương Giang đã được công chúng yêu mến. Kỷ niệm đầu tiên giữa tôi và cô bé là lần bố mẹ dẫn Hương Giang đến nhà tôi xin học. Cô bé mang vẻ thôn quê, nhỏ bé, gày gò trong manh áo mùa hè, chỉ qua vài câu hát thử, tôi cảm nhận ngay đây là một nhân tố tiềm năng. Chất quê trong phong thái, giọng hát của em rất hợp với xẩm. Thời gian này, tôi vẫn đều đặn tiếp nhận nhiều học trò đến từ khắp nơi. Trong số đó, có một học trò đặc biệt sinh năm 1978, mang quốc tịch Pháp, là giảng viên tại Trung tâm văn hóa Pháp. Thật lạ! Xẩm quyến rũ cả người nước ngoài!

PV: Nhiều tranh luận đặt ra sau những cuộc thi tài năng âm nhạc có thí sinh chọn xẩm dự thi là họ đam mê thật sự hay coi đó như phương tiện, chị suy nghĩ gì?

MTH: Không chỉ tôi mà các nghệ sĩ xẩm và giới nghiên cứu đã phân chia ra hai đối tượng. Một là những người yêu hát xẩm thật sự và hai là những người coi xẩm như phương tiện hay thách thức giúp mình chinh phục các đích đến. Hy hữu hơn, cả hai có thể tích hợp trong một đối tượng. Nhóm đối tượng thứ nhất thường là những người đam mê âm nhạc cổ truyền dân tộc, thủy chung với xẩm, còn nhóm thứ hai họ chỉ đồng hành với xẩm một thời gian nhất định. Dù cả hai cách này đều góp phần trong việc lan tỏa giá trị của xẩm, song chỉ với những con người coi xẩm như hơi thở và máu thịt của mình thì mới tạo nên giá trị tinh hoa, bền vững.

PV: Xẩm đã mang lại cho chị những giá trị gì đặc biệt?

MTH: Tính đến thời điểm này, xẩm mang lại cho tôi rất nhiều điều đặc biệt, trong đó có sự kết nối với bạn bè thế giới và tình cảm chân thành của khán giả dành cho xẩm ngày càng nhiều hơn. Đặc biệt, nhiều em nhỏ đang là học sinh cũng thường xuyên liên lạc với tôi để hỏi cách hát, để chia sẻ đam mê. Vừa qua, tôi có dự một lễ giỗ Tổ nghề xẩm ở Hải Phòng và thấy có nhiều bạn trẻ đang làm rất tốt. Dù vậy, cách mà nhiều bạn trẻ hát xẩm hiện nay vẫn theo kiểu bắt chước nhiều hơn. Tôi nghĩ như thế cũng tốt, song cần phải có những uốn nắn để các em sẽ hát xẩm là chính các em chứ không phải phong cách của một ai đó.

PV: Cảm ơn nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa!