Ngã rẽ nào cho Brexit?

AN LINH

Thứ hai, 18/03/2019 - 05:07 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Biếm họa của LUO JIE

Trong cuộc bỏ phiếu liên tiếp thứ ba trong vòng ba ngày (12 đến 14-3), Hạ viện Anh đã thông qua đề xuất lùi thời hạn đưa nước này rời khỏi Liên hiệp châu Âu (EU), còn gọi là Brexit, đến sau ngày 29-3 tới, đồng thời phản đối đề xuất tổ chức một cuộc trưng cầu ý dân thứ hai về Brexit, cũng như loại bỏ phương án Brexit không thỏa thuận (“Brexit cứng”). Kết quả trên dù tạm thời giúp các bên có thêm thời gian đàm phán, nhưng tương lai của Brexit vẫn rất khó đoán định.

Với 412 phiếu thuận và 202 phiếu chống, ngày 14-3, Hạ viện Anh đã nhất trí lui thời hạn Brexit đến sau ngày 29-3. Như vậy, sau hai lần bác bỏ dự thảo thỏa thuận Brexit của Thủ tướng Anh Theresa May và cũng phản đối khả năng “ly hôn” không thỏa thuận, Hạ viện Anh đã lựa chọn một “khoảng dừng” nhằm tạo điều kiện để các nghị sĩ Anh tìm kiếm thêm sự đồng thuận. Tuy nhiên, kịch bản Brexit của nước Anh sau quyết định này vẫn chưa rõ ràng, bởi vấn đề then chốt là lùi thời hạn nước Anh rời khỏi EU trong bao lâu thì chưa được quyết định, ngoài ra còn phải vượt qua nhiều “cửa ải” nữa.

Trước hết, một cuộc bỏ phiếu nữa sẽ diễn ra tại Quốc hội Anh nhằm bàn thảo về lùi thời hạn Brexit trong bao lâu, và đây được dự đoán sẽ là vấn đề phức tạp. Hiện Thủ tướng Anh Theresa May đã yêu cầu Hạ viện Anh bỏ phiếu lần ba về thỏa thuận Brexit sửa đổi dự kiến vào ngày 20-3 tới, dựa trên những điều khoản mà bà May đã nhất trí với EU từ tháng 11-2018. Nếu các nghị sĩ nói “có” tại cuộc bỏ phiếu lần ba này, Thủ tướng May sẽ đề xuất với các nhà lãnh đạo EU một khoảng thời gian gia hạn Brexit ngắn, từ ngày 29-3 sang ngày 30-6 tới. Trong trường hợp ngược lại, bà May sẽ phải đề xuất kéo dài thời gian hơn so phương án đầu tiên. Lùi thời hạn Brexit quá ngày 30-6 đồng nghĩa nước Anh vẫn phải tham gia các cuộc bầu cử tại Nghị viện châu Âu (EP) vào ngày 24 đến 26-5 tới, điều được cho sẽ càng làm rối thêm tình hình chính trường Anh.

Theo nhận định của giới phân tích, khả năng thái độ của Hạ viện Anh đối với thỏa thuận sửa đổi lần ba của bà May vào ngày 20-3 tới cũng sẽ chung “số phận” với hai lần bỏ phiếu trước, bởi một khoảng thời gian ngắn ngủi như vậy rất khó thay đổi được quan điểm của những nghị sĩ, vốn luôn thấy rằng nước Anh vẫn bị phụ thuộc quá nhiều vào EU sau Brexit. Nếu thỏa thuận này tiếp tục bị từ chối, chắc chắn thời gian trì hoãn sẽ phải kéo dài hơn để Thủ tướng May tiếp tục sửa đổi thỏa thuận và Quốc hội Anh lại tiến hành bỏ phiếu. Khi đó, Brexit sẽ phải đối mặt một tương lai mịt mù, không biết đến khi nào mới kết thúc.

Kể cả trong trường hợp các nghị sĩ Anh chấp nhận bản thỏa thuận sửa đổi lần ba, đề xuất kéo dài thời hạn Brexit của Anh vẫn phải có được sự nhất trí của các nước thành viên EU còn lại. EU dự kiến sẽ đưa vấn đề này ra xem xét tại hội nghị cấp cao vào ngày 21 đến 22-3. Quan điểm nhất quán hiện nay của EU là không sửa chữa nhiều bản thỏa thuận đạt được với Thủ tướng May tháng 11-2018. Chủ tịch EU Donald Tusk mặc dù trước đó tuyên bố sẽ kêu gọi các nước thành viên chấp thuận việc gia hạn Brexit để Anh có thể suy nghĩ lại về chiến lược Brexit của mình cũng như huy động được sự đồng thuận chung quanh vấn đề này, song với lập trường nói trên của EU, sẽ rất khó để bà May tìm kiếm được những điều khoản có lợi cho nước Anh trong bản thỏa thuận sửa đổi mới.

Về lý thuyết, việc EU đồng ý gia hạn Brexit đồng nghĩa khối này sẽ đưa ra thêm các điều kiện đối với Anh. Việc gia hạn lâu hơn sẽ buộc Anh phải đưa ra mục tiêu rất rõ ràng, cụ thể và chính xác để giải thích rằng nước Anh cần gia hạn để làm gì. Việc này có thể lại dẫn tới một cuộc bầu cử mới ở Anh hoặc một cuộc trưng cầu ý dân mới. Khi số phận Brexit chưa thể ngã ngũ, khả năng “Brexit cứng” vẫn hiện hữu. Đây là một kịch bản không mong muốn của nước Anh bởi điều đó sẽ đặt Brexit trước những ngã rẽ nhiều rủi ro.