Tham vọng vực lại vị thế

AN LINH

Thứ hai, 17/09/2018 - 04:53 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Biếm họa của GATIS SLUKA

Đối mặt nhiều sức ép từ cả bên trong lẫn bên ngoài, Liên hiệp châu Âu (EU) không còn cách nào khác phải nỗ lực khôi phục lại vị thế cũng như vai trò trên trường quốc tế. Thông điệp này mới đây được Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Jean-Claude Juncker đưa ra trong Thông điệp liên hiệp tại Nghị viện châu Âu (EP) ngày 12-9 vừa qua.

Hiện nay, EU phải đối mặt với hàng loạt thách thức, thậm chí là một cuộc khủng hoảng có thể đe dọa sự tồn tại của khối nếu không có biện pháp giải quyết ổn thỏa. Trong bối cảnh chiến dịch vận động tranh cử cho cuộc bầu cử EP năm 2019 đã bắt đầu và các phong trào dân túy trỗi dậy mạnh mẽ, ngoài việc hàn gắn những rạn nứt liên quan vấn đề người di cư, chấm dứt cuộc khủng hoảng nợ, Anh rời khỏi “mái nhà chung” EU (Brexit) kéo theo nhiều hệ lụy…, thì các nhà lãnh đạo EU còn phải xoay xở trong việc điều chỉnh lại các mối quan hệ với bên ngoài.

Trước những bài toán khó của EU, ông Juncker đã có bài phát biểu nêu bật những kế hoạch được giới quan sát đánh giá là đầy tham vọng. Theo Chủ tịch EC, để giải quyết cuộc khủng hoảng tị nạn, trước mắt EU sẽ tăng quân số của lực lượng biên phòng Frontex lên 10.000 người nhằm kiểm soát dòng người di cư vốn chưa có dấu hiệu dừng lại. Về vấn đề an ninh, để đối phó nguy cơ khủng bố, EC sẽ đưa ra yêu cầu đối với Google, Facebook và Twitter trong vòng 60 phút phải xóa bỏ bất cứ thông tin kích động khủng bố hay cổ vũ tư tưởng cực đoan nào xuất hiện trên internet, đồng thời siết chặt việc quản lý các nhà cung cấp dịch vụ.

Ngoài ra, giới chức EU cũng sẽ được trao nhiều quyền hơn để điều tra các vụ rửa tiền xuyên biên giới. Các quốc gia thành viên cũng được khuyến khích và hỗ trợ thực thi các biện pháp mạnh tay hơn nhằm ngăn chặn việc can thiệp của các thế lực bên ngoài trong các cuộc bầu cử ở châu Âu. Về mặt kinh tế - tài chính, ông Jean-Claude Juncker tham vọng tăng giá trị của đồng euro trên phạm vi toàn cầu, khi cho rằng việc các doanh nghiệp châu Âu quá phụ thuộc vào việc thanh toán bằng đồng USD như hiện nay là “điều phi lý”. Bên cạnh đó, EU sẽ sớm đánh thuế trong lĩnh vực số nhằm kiểm soát hoạt động kinh doanh của các tập đoàn công nghệ khổng lồ của Mỹ.

Với vấn đề gai góc khác là Brexit, Chủ tịch EC cam kết ủng hộ một “quan hệ đặc biệt” sau Brexit với Anh, song tuyên bố London sẽ không thể được hưởng đầy đủ các quyền như những thành viên khác của EU sau khi quá trình “ly hôn” hoàn tất. Nhằm tìm kiếm các đối tác thương mại mới bên cạnh những đối tác truyền thống, Chủ tịch EC cho biết EU sẽ mở rộng xây dựng quan hệ hợp tác với châu Phi trong thế kỷ 21, bằng cách đầu tư nhiều hơn vào “lục địa đen”.

Thông điệp liên hiệp do ông Jean-Claude Juncker đã vẽ nên một viễn cảnh tươi sáng cho EU, song trên thực tế, để hiện thức hóa các cam kết không phải là điều dễ dàng. Đến nay, cuộc khủng hoảng người di cư bùng phát năm 2015 đã phơi bày sự yếu kém trong các quy định của EU về vấn đề tiếp nhận tị nạn, gây chia rẽ nghiêm trọng nội bộ khối. Cuộc khủng hoảng người di cư được coi là phép thử cho tinh thần đoàn kết của EU, song dường như các nước EU vẫn chưa thể vượt qua để đưa ra một chính sách làm hài lòng các bên.

Trong khi đó, EU cũng phải đau đầu về sự trỗi dậy của các phong trào dân tộc chủ nghĩa và dân túy, đang giành được sự ủng hộ tại nhiều nước EU, khiến chủ nghĩa hoài nghi châu Âu lan rộng. Không ít phe chính trị cánh hữu đã giành được thắng lợi trong các cuộc bầu cử tại Tây Ban Nha, Hungary, Italia, Áo và mới nhất là cuộc tổng tuyển cử ở Thụy Điển ngày 9-9. Cuộc khủng hoảng di cư cũng kéo theo các thách thức mới về an ninh, đặc biệt là trong cuộc chiến chống khủng bố. Tuy nhiên, thực tế cho thấy EU ngày càng tỏ ra dễ bị tổn thương và đang tỏ ra lúng túng trước những mối đe dọa an ninh. EU dường như cũng đang lún sâu vào thế đối đầu với Mỹ bởi những bất đồng giữa hai đồng minh truyền thống hai bờ Đại Tây Dương về hàng loạt vấn đề, từ hồ sơ hạt nhân Iran tới cạnh tranh thương mại...

Dù vậy, Thông điệp liên hiệp của Chủ tịch EC Jean-Claude Juncker đã vạch ra tầm nhìn dài hạn để khắc phục những rắc rối hiện nay của EU. Câu hỏi đặt ra là EU có đủ quyết tâm và sự đoàn kết để thực hiện các cam kết đó hay không mà thôi.