Chuyến công du nhiều mục đích

AN LINH

Thứ sáu, 04/05/2018 - 10:19 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Thủ tướng Shinzo Abe (trái) gặp gỡ Tổng thống Palestine Abbas trong chuyến công du Trung Đông. Ảnh: AFP

Ngoài việc thúc đẩy hợp tác kinh tế - thương mại với khu vực Trung Đông, chuyến công du tới Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE), Jordan, Palestine và Israel kéo dài năm ngày, từ ngày 29-4, của Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe còn là phép thử đối với quan hệ đồng minh chiến lược với Mỹ, khi ông Abe đưa ra những tuyên bố trái ngược Nhà trắng.

Chuyến thăm gần đây nhất của Thủ tướng Shinzo Abe đến UAE là tháng 5-2013, trong khi các địa điểm còn lại là tháng 1-2015. Đây đều là các quốc gia có vai trò quan trọng trong chính sách phát triển kinh tế cũng như kế hoạch thúc đẩy vị thế của Nhật Bản tại khu vực Trung Đông.

UAE là điểm dừng chân đầu tiên trong chuyến công du Trung Đông của Thủ tướng Abe. Nước này cũng là nguồn cung dầu thô lớn thứ hai của Nhật Bản, khoảng 25% lượng dầu mà Tokyo cần. Ước tính, hơn một nửa giao dịch thương mại giữa hai nước trong năm 2017, trị giá 28 tỷ USD, đều liên quan lĩnh vực năng lượng. Ngày 30-4, hai nước đã nhất trí mở rộng hợp tác về kinh tế, chính trị và quốc phòng với nhiều thỏa thuận hợp tác được ký kết.

Trong tuyên bố chung, các nhà lãnh đạo Nhật Bản và UAE đã đánh giá cao quan hệ thương mại đang gia tăng giữa hai nước, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường hơn nữa thương mại, đầu tư vào các ngành như năng lượng tái tạo, khử muối nước bền vững, trí tuệ nhân tạo, y tế và thiết bị y tế... Hai bên cũng tái khẳng định cam kết đa dạng hóa các dự án liên doanh chung trong lĩnh vực phi năng lượng và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường hợp tác quốc phòng.

Trong khi đó, Jordan là một đối tác quan trọng của Nhật Bản do chính sách ngoại giao trong khu vực và việc nước này tham gia dự án phát triển “Hành lang vì hòa bình và thịnh vượng” do Tokyo đứng đầu. Dự án này bao gồm cả Israel lẫn Palestine.

Hợp tác thúc đẩy thương mại đã được thể hiện qua các văn bản có giá trị giữa các bên, tuy nhiên, sự quan tâm của dư luận cũng đổ dồn vào chuyến thăm Palestine và Israel của Thủ tướng Abe. Theo Reuters, Thủ tướng Shinzo Abe đã trở thành nhà lãnh đạo đầu tiên của một cường quốc trong Nhóm bảy nước công nghiệp phát triển nhất thế giới (G7) đến thăm cả Israel và Palestine, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump hồi tháng 12-2017 tuyên bố Washington công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel. Do đó, có nhiều ý kiến cho rằng chuyến thăm này sẽ là sự khẳng định quan điểm của Tokyo về vấn đề gây tranh cãi nhiều thập kỷ.

Phát biểu ý kiến với báo chí tại sân bay Haneda ở Thủ đô Tokyo trước khi lên đường đến Trung Đông, Thủ tướng Abe cho biết ông dự kiến thảo luận tiến trình hòa bình Trung Đông bằng cách đề nghị Israel và Palestine cùng cư xử mang tính xây dựng. Trong cuộc gặp với Tổng thống Palestine M.Abbas ngày 1-5, Thủ tướng Abe đã đưa ra tuyên bố trái ngược quan điểm của Tổng thống D.Trump, khi khẳng định sẽ không chuyển đại sứ quán tại Israel từ thành phố Tel Aviv tới Jerusalem. Thủ tướng Abe cũng tái khẳng định sự ủng hộ của Tokyo đối với giải pháp hai nhà nước đối với cuộc xung đột Israel - Palestine, đồng thời nhấn mạnh quy chế của Jerusalem cần được thống nhất thông qua đàm phán giữa các bên.

Mặc dù Nhật Bản là đồng minh quan trọng của Mỹ, song trong vấn đề Palestine, Nhật Bản chỉ ủng hộ các quyết định dựa trên luật pháp quốc tế thay vì các tuyên bố đơn phương. Thủ tướng Abe đưa ra tuyên bố trên trong bối cảnh Tổng thống D.Trump đang xây dựng một kế hoạch hòa bình Trung Đông mới, sau quyết định của Washington công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel và có kế hoạch chuyển Đại sứ quán Mỹ ở Tel Aviv tới thành phố này trong tháng 5-2018.

Với chính sách trung lập, không can thiệp quân sự, Nhật Bản được cho là đang ngày càng tạo dựng được uy tín đối với các nước Trung Đông khi trở thành một đối tác tin cậy của các nước khu vực. Do đó, chuyến công du lần này của Thủ tướng Shinzo Abe tới Trung Đông đã khẳng định lại vai trò ngày càng quan trọng của Tokyo đối với hòa bình và thịnh vượng ở khu vực nhiều bất ổn này.