Nhật Bản ngăn chặn “làm việc quá mức”

VÂN KHÁNH

Thứ hai, 18/06/2018 - 02:00 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Làm việc thêm giờ là thói quen của lao động trẻ tại Nhật Bản. Ảnh: THE NEW YORK TIMES

Trước tình trạng báo động khi nhiều người trẻ làm việc quá mức dẫn đến kiệt sức và tử vong, Chính phủ Nhật Bản mới đây đã đề xuất hàng loạt chính sách nhằm hạn chế giờ làm.

Nhật Bản được biết đến là một trong những đất nước mà người lao động làm việc nhiều nhất thế giới. Bởi từ xưa đến nay, làm việc chăm chỉ, cố gắng cống hiến hết mình được xem như một chuẩn mực xã hội ở Nhật Bản. Kể từ những năm 70 của thế kỷ trước, nhiều người lao động ở “xứ sở mặt trời mọc” đã bắt đầu làm việc thêm giờ vì tại thời điểm đó, mức lương của người lao động tương đối thấp trong khi họ muốn tối đa hóa thu nhập. Dù vậy, khoảng 10 năm sau đó, khi Nhật Bản vươn mình trở thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, văn hóa làm việc nhiều giờ trong tuần vẫn được duy trì. Trong khủng hoảng kinh tế - tài chính vào cuối những năm 90, nhu cầu làm việc ngoài giờ của nhân viên lại càng tăng cao do các công ty tái cơ cấu, thu hẹp nhân sự.

Thomas Looser, TS ngành văn hóa Nhật Bản tại Trường đại học New York (Mỹ) cho biết, ước tính gần một phần tư số người lao động tại Nhật Bản làm việc thêm 100 giờ/tháng. Mỗi nhân viên có 20 ngày phép mỗi năm, nhưng 35% không nghỉ phép. Trong khi đó, khoa học đã chứng minh rằng, làm thêm quá 80 giờ/tháng là chạm ngưỡng tăng nguy cơ tử vong. Không chỉ vậy, công việc căng thẳng, mệt mỏi cũng được cho là làm tăng nguy cơ gây tự tử. Hệ quả là trong những năm gần đây, tình trạng tử vong do làm việc quá mức (hay còn gọi là karoshi) tại quốc gia này gia tăng nhanh chóng. Theo thống kê năm 2017 do Bộ Lao động Nhật Bản công bố, cả nước có khoảng 150 vụ karoshi, bao gồm những vụ chết vì đau tim, đột quỵ và tự tử. Tuy nhiên, các nhà hoạt động cho biết con số thực tế cao hơn ít nhất 10 lần.

Trước tình hình báo động đó, Chính phủ Nhật Bản mới đây đã đề xuất và đưa ra hàng loạt dự thảo nhằm hạn chế hiện trạng này. Theo đó, Bộ Y tế Nhật Bản đã công bố bản kế hoạch với mục đích bảo đảm sức khỏe cho người lao động, trong đó yêu cầu các công ty đưa ra chính sách nghỉ ngơi cho nhân viên, giám sát làm việc quá giờ… Kyodo News cho rằng, khoảng nghỉ giữa các ca làm việc là điều cần thiết đối với người lao động. Kế hoạch trên dự kiến được thông qua tại kỳ họp Quốc hội Nhật Bản sắp tới. Theo đó, người lao động Nhật Bản phải được bảo đảm nghỉ ngơi hoàn toàn sau giờ làm việc hành chính.

Makoto Iwahashi, chuyên gia của Tổ chức Trợ giúp lao động trẻ Posse cho biết: “Tại châu Âu, liên đoàn lao động buộc các nhà sử dụng lao động phải bảo đảm nhân viên của mình được nghỉ ngơi liên tục ít nhất 11 giờ/ngày. Trong khi đó, khảo sát của chúng tôi năm 2017 cho thấy, chỉ 1,4% công ty có chế độ nghỉ ngơi cho nhân viên, trong khi hơn 90% cho biết sẽ không áp dụng chính sách này. Do đó, kế hoạch mới của Bộ Y tế Nhật Bản nếu được thông qua sẽ giúp lao động nước này bảo đảm được sức khỏe, tránh tình trạng làm việc quá sức”.

Trước đó, kể từ tháng 2-2017, Chính phủ Nhật Bản đã khởi động chiến dịch cân bằng giữa công việc và cuộc sống cho người lao động, mang tên “Premium Friday” (tạm dịch là “Phần thưởng ngày thứ sáu”). Theo đó, chủ doanh nghiệp được yêu cầu cho nhân viên tan sở vào khoảng 15 giờ ngày thứ sáu cuối cùng mỗi tháng. Kế hoạch công bố mới đây sẽ giúp người lao động được nghỉ nhiều hơn thay vì chỉ một ngày.

Ngoài chính sách nghỉ ngơi, các biện pháp khác như chống áp bức và giám sát các công ty nghi có nhân viên làm việc quá mức cũng được đưa vào kế hoạch, tập trung vào những ngành có giờ làm việc kéo dài như lái xe, giáo viên và nhân viên các ngành y tế, truyền thông. Ngoài ra, kế hoạch cũng kêu gọi các công ty, doanh nghiệp tạo điều kiện làm việc thoải mái hơn cho các nhân viên trẻ. Giới chức và người dân tại “đất nước mặt trời mọc” hy vọng, những kế hoạch kể trên sẽ sớm được thông qua và sẽ là những giải pháp hữu hiệu nhằm ngăn chặn tình trạng karoshi ngày càng tăng trong xã hội Nhật Bản.