Thắng lợi tinh thần

SƠN NINH

Thứ năm, 11/10/2018 - 06:39 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Biếm họa của NIELS BO BOJESEN

Iran đã thắng trận đầu trong “cuộc chiến pháp lý” với Mỹ, sau khi Tòa án Công lý quốc tế (ICJ) ra phán quyết yêu cầu Mỹ chấm dứt cấm vận và cho phép xuất khẩu sang Iran một số hàng hóa vì mục đích nhân đạo. Phán quyết được ICJ đưa ra trên cơ sở Hiệp ước Thân thiện, quan hệ kinh tế và quyền lãnh sự (TAERC), mà Mỹ và Iran ký năm 1955.

ICJ cũng đánh giá, quan điểm biện hộ của Washington cho rằng, các lệnh trừng phạt không ảnh hưởng những điều kiện nhân đạo là “chưa phù hợp” để giải quyết các mối quan ngại của Tehran về vấn đề nhân đạo.

Phán quyết của ICJ nhằm giải quyết đơn khiếu nại của Iran đệ trình hồi tháng 7, trong đó Tehran kiện Washington tái áp đặt bất hợp pháp các biện pháp trừng phạt đơn phương chống Iran. Đây là một trong những bước đi của Iran nhằm phản đối việc Tổng thống Mỹ Donald Trump rút Mỹ khỏi thỏa thuận hạt nhân lịch sử, được ký giữa Iran và các cường quốc nhóm P5+1. Tehran cáo buộc, bằng hành động áp đặt trở lại các lệnh cấm vốn được dỡ bỏ theo cam kết trong JCPOA, Washington đã phớt lờ các nghĩa vụ pháp lý, vi phạm luật pháp quốc tế và Hiệp ước TAERC.

Tuy nhiên, phán quyết ICJ dù nghiêng về phía Iran, nhưng cũng chỉ yêu cầu Mỹ ngừng áp đặt một phần lệnh trừng phạt, trong khi thực tế không bảo đảm Mỹ tuân thủ. Bởi lẽ, là tòa án cao nhất của LHQ và quyết định của tòa mang tính ràng buộc pháp lý, song ICJ lại không có thẩm quyền thi hành. Mỹ cũng đã tuyên bố hủy bỏ TAERC và rút khỏi nghị định thư không bắt buộc theo Công ước Vienna về quan hệ quốc tế năm 1961, trong đó có quy định phán quyết của ICJ mang tính ràng buộc pháp lý.

Dù thiếu chế tài thi hành, quyết định của ICJ vẫn được đánh giá là thắng lợi pháp lý đối với Iran, ít nhất đã thừa nhận tính phi lý và sai lầm của các lệnh trừng phạt đơn phương của Washington. Đồng thời, phản ánh quan điểm chung của cộng đồng quốc tế không ủng hộ các chính sách đơn phương, trừng phạt hay gây sức ép mà lâu nay Mỹ thường áp dụng.

Với cộng đồng quốc tế, phán quyết của ICJ mang ý nghĩa “thắng lợi tinh thần”, khi thể hiện và khẳng định vai trò tòa án cao nhất của LHQ trong việc phán xử các vấn đề tranh cãi, qua đó khích lệ các nước đấu tranh bảo vệ quyền lợi chính đáng và giải quyết tranh chấp thông qua con đường ngoại giao và pháp lý quốc tế.