Xây dựng nông nghiệp thông minh

THÀNH ĐẶNG

Thứ năm, 18/04/2019 - 05:30 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Ứng dụng công nghệ trong nông nghiệp sẽ giúp thay đổi tập quán sản xuất của người nông dân. Ảnh: NG.NAM

Nếu 5 năm trước, những khái niệm: nông nghiệp thông minh 4.0 (NNTM 4.0), ứng dụng internet vạn vật (IoT) hay trí tuệ nhân tạo (AI) còn rất xa lạ với doanh nghiệp (DN), nông dân Việt Nam, thì hiện nay, một số DN đã áp dụng số hóa vào quản lý sản xuất nông nghiệp (SXNN) từ giống, canh tác, thu hoạch đến phân phối tiêu dùng, bán hàng, cập nhật thông tin thị trường và khép kín.

Mới đây, tỉnh Đồng Tháp đã quyết định tặng 34 chiếc điện thoại thông minh cho 34 nông dân là chủ nhiệm các hội quán để giúp họ dễ dàng tiếp cận tri thức, công nghệ 4.0. Bí thư Tỉnh ủy Lê Minh Hoan cho rằng, qua nhiều năm đồng hành cùng các nhà khoa học, chuyên gia… một trong những điểm nghẽn của sự phát triển là nhiều nông dân còn rụt rè, mơ hồ về công nghệ thông tin. Vì vậy, ứng dụng smartphone trong NN sẽ thay đổi tập quán sản xuất của họ. Chúng ta đang xây dựng nền NN thông minh thì cần đến những người nông dân thông minh.

Tại các trang trại của Vinamilk, ông Trịnh Quốc Dũng, Giám đốc điều hành Khối Phát triển vùng nguyên liệu cho biết, mỗi con bò sữa được quản lý tự động từ việc cho ăn, chăm sóc y tế đến quản lý sinh sản, thay thế hoàn toàn các phương pháp quản lý thủ công trước kia. Hiện nay, các phần việc này đều được thực hiện thông qua ghi nhận dữ liệu bằng hệ thống phần mềm (Dellpro, Dairy plan), chuyển đến các phần mềm tính toán khẩu phần quản lý trộn rải (Dinamica Siloking), từ đó điều khiển các hệ thống máy móc trộn rải chuyển thức ăn với hàm lượng dinh dưỡng được tính toán phù hợp đến từng con bò.

Bà Nguyễn Thị Thành Thực, thành viên Câu lạc bộ Nông nghiệp công nghệ cao (DAA Việt Nam) cũng cho rằng, hạ tầng internet Việt Nam khá tốt, cơ bản đến tận từng thôn, xã. Hiện nay, nhiều nông dân sử dụng điện thoại thông minh. Các DN công nghệ phần mềm đã làm được nền tảng Big Data sẵn sàng có thể số hóa, ứng dụng nhật ký sản xuất điện tử như tự ghi chép, quản lý nhật ký đồng ruộng ở mọi lúc, mọi nơi. Không có lý do gì mỗi nông dân không sử dụng chiếc điện thoại thông minh của mình để làm nhật ký sản xuất điện tử, đáp ứng nhu cầu truy xuất nguồn gốc phục vụ người tiêu dùng.

Hơn nữa, thời đại công nghệ 4.0, không có lý gì mà người sản xuất lại không có thông tin về mặt hàng mà họ đang sản xuất. Thông qua điện thoại, mỗi nông dân đều có thể tìm hiểu thông tin về nhu cầu thị trường cho sản phẩm của mình, đặc biệt có thể bán trực tiếp sản phẩm mình làm ra thông qua các trang thương mại điện tử (TMĐT), bán hàng online…

Tuy nhiên, trên thực tế, không phải DN Việt Nam nào cũng có đủ tiềm lực để ứng dụng được các công nghệ này. Phần lớn số DN nhỏ, hộ nông dân vẫn sản xuất và quản lý sản xuất theo phương thức truyền thống.

Theo đại diện tỉnh Cà Mau, tỉnh này có lợi thế phát triển SXNN, tuy nhiên trong thời gian qua, sản phẩm làm ra chưa đáp ứng nhu cầu thị trường, nguồn nhân lực chưa đáp ứng nhu cầu sản xuất, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất. Đơn cử, việc ứng dụng IoT còn gặp khó khăn do chi phí đầu tư quá cao, trong khi ngành NN luôn kỳ vọng giảm chi phí sản xuất cho người dân. Đội ngũ cán bộ khoa học kỹ thuật phục vụ ngành NN chưa được trang bị nhiều kiến thức, công nghệ tiên tiến để ứng dụng vào NN, thiếu sự phối hợp của người dân trong công tác triển khai ứng dụng IoT.

Ông Phạm S, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng đánh giá, thiết bị cứng phục vụ NNTM 4.0 của Việt Nam còn thua kém và rất hạn chế so các quốc gia khác. Ngoài ra, chi phí đầu tư thiết bị công nghệ cho NNTM 4.0 không hề nhỏ. Điểm cốt lõi của NNTM 4.0 là kết nối IoT, nhưng chi phí đầu tư camera cảm biến tự động là 500 triệu đồng/chiếc. Tại Thái-lan hay Nhật Bản đã áp dụng thiết bị, robot thu hái cà-phê và cây ăn quả nhưng giá bán chừng 200.000 - 300.000 USD (khoảng sáu tỷ đồng).

Theo ông Đặng Kim Sơn, chuyên gia NN, trên thực tế, mức độ đầu tư NN công nghệ cao (CNC) chưa đồng đều, không thật sự phổ biến. Tuy có những điển hình tốt, có nhiều mô hình hay về thử nghiệm, áp dụng giải pháp, thiết bị, công nghệ hiện đại, nhưng trên diện rộng, áp dụng CNC của đông đảo nông dân, DN Việt Nam ở mức độ trung bình thấp. Khả năng hỗ trợ, cung cấp giải pháp CNC của các viện, trường cho nông dân còn hiếm. Thị trường khoa học - công nghệ hoạt động kém hiệu quả. Nhiều DN, nông dân không thể làm chủ công nghệ; thiếu vốn đầu tư; quy mô đất đai quá nhỏ, áp dụng cơ giới hóa khó khăn; hệ thống điện, giao thông lạc hậu; nông dân hăng hái áp dụng công nghệ nhưng áp dụng sai nhiều, thậm chí cố ý làm sai để nâng số lượng và không tính tới chất lượng.

Cục trưởng TMĐT và Kinh tế số (Bộ Công thương) Đặng Hoàng Hải cho biết, đối với NN, trở ngại lớn nhất là phát triển kỹ năng số, chuyển đổi số được dữ liệu NN. Dữ liệu này phải chuyển đổi sang dạng số, từ đó người nông dân, DN mới có thể điều khiển, can thiệp, nhờ công nghệ mới của kinh tế số, của cách mạng công nghiệp 4.0 để phát triển sản xuất. Muốn chuyển đổi số trong NN, trước hết phải tập trung vào con người, người nông dân phải có kỹ năng số.

Theo ông Phạm S, ứng dụng CNC, NNTM 4.0 là cuộc cách mạng vừa trước mắt, vừa lâu dài đối với ngành NN Việt Nam trước yêu cầu hội nhập quốc tế. Nếu chương trình NN ứng dụng CNC, NNTM 4.0 của Việt Nam triển khai chậm bao nhiêu thì sự cạnh tranh của nông sản Việt Nam mất lợi thế trước yêu cầu hội nhập quốc tế bấy nhiêu. Do vậy, ngành NN cần từng bước đột phá, tạo cuộc cách mạng để xây dựng nền NNTM 4.0 theo hướng toàn diện, bền vững, hiện đại và đa chức năng.