Mở rộng kênh huy động vốn cho nền kinh tế

ĐẶNG HÀ MY

Thứ hai, 15/04/2019 - 01:14 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Tín dụng chỉ là một trong nhiều kênh dẫn vốn cho nền kinh tế. Ảnh: NAM ANH

Chính sách điều hành tiền tệ theo hướng siết tăng trưởng tín dụng (TTTD) đang giúp nguồn vốn của nền kinh tế được phân bổ qua kênh trái phiếu và kênh cho vay ngang hàng, mà không tập trung nhiều vào tín dụng như những năm trước.

Vụ trưởng Chính sách tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Thanh Hà cho biết, đến ngày 25-3, tín dụng đối với nền kinh tế tăng khoảng 2,28% so cuối năm 2018, tập trung chủ yếu cho sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên. Tuy nhiên, điều này không làm ảnh hưởng đến tăng trưởng của nền kinh tế. Mặt khác, mặc dù mức TTTD năm nay tăng tương đương so cùng kỳ năm ngoái, nhưng điều đó cũng được dự đoán trước. Vì ngay từ đầu năm NHNN đưa ra thông điệp TTTD chỉ ở mức 14% thay vì 17% như năm trước. Định hướng TTTD thấp hơn so năm trước phù hợp mục tiêu chung của Chính phủ là ổn định kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát. Theo đó, các chính sách điều hành tỷ giá, lãi suất, tín dụng… phải phối hợp nhuần nhuyễn với nhau để phục vụ mục tiêu này. NHNN đã xây dựng chỉ tiêu định hướng TTTD năm 2019 là 14%, tương đương mức tăng 13,98% năm 2018.

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, GDP quý I-2019 đạt mức tăng trưởng khá: 6,79%. Trước đó, trong năm 2018, tăng trưởng GDP đạt 7,08%, trong khi tín dụng toàn hệ thống chỉ tăng 14%. Ngoài ra, báo cáo của NHNN cũng cho biết, trong hai năm qua, tỷ lệ tín dụng/GDP chỉ còn ở mức 131%.

Theo các chuyên gia, từ những con số trên đặt ra vấn đề, TTTD giảm tốc có phải là dấu hiệu của một nền kinh tế đã ít phụ thuộc hơn vào các NH, hay thanh khoản NH hạn hẹp do phải đáp ứng yêu cầu nâng cao tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn.

Kết quả cuộc điều tra xu hướng kinh doanh mới nhất do Vụ Dự báo Thống kê (NHNN) tiến hành vào tháng 3-2019 cho thấy, các tổ chức tín dụng (TCTD) nhận định thanh khoản trong quý I dồi dào. Huy động vốn toàn hệ thống TCTD và dư nợ tín dụng của hệ thống NH được kỳ vọng tăng trưởng bình quân lần lượt là 13,74% và 14,51% trong năm 2019, cao hơn mức tăng thực tế của năm 2018. Như vậy, yếu tố thanh khoản NH eo hẹp đã được loại trừ.

Một chuyên gia tài chính – NH cho rằng, một trong những nguyên nhân quan trọng khiến tín dụng giảm tốc trong thời gian qua chính là giới hạn chỉ tiêu tăng tín dụng. Mới đây, Tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế Standard & Poors (S&P) đã đưa ra đánh giá về hoạt động NH và nhận định việc NHNN kiểm soát chặt chẽ dòng vốn tín dụng, tín dụng của hệ thống NH đã tăng trưởng chậm lại đáng kể trong năm 2018. Xu thế này nhiều khả năng tiếp tục được duy trì trong những năm tới, góp phần tích cực trong việc củng cố sự ổn định của hệ thống NH.

Đánh giá này khá phù hợp mục tiêu điều hành chính sách tiền tệ của NHNN. Cụ thể, từ năm 2014 đến nay, do áp lực vừa phải ổn định kinh tế vĩ mô vừa phải tái cấu trúc hệ thống NH, NHNN quyết định áp giới hạn chỉ tiêu TTTD cho các NH, trong đó chỉ tiêu của từng NH sẽ phụ thuộc vào quy mô cũng như năng lực riêng. Cùng với đó, chủ trương gia tăng về chất lượng tín dụng thay vì số lượng cũng khiến các NH tiếp tục siết lại nguồn vốn cho vay trong thời gian tới.

Các chuyên gia cho rằng, tín dụng chỉ là một trong nhiều kênh dẫn vốn cho nền kinh tế. Ngoài kênh này, doanh nghiệp (DN) đang dần chuyển dịch huy động vốn bằng kênh trái phiếu, cổ phiếu… Đặc biệt đối với các DN bất động sản (BĐS) là đối tượng tiêu thụ lượng vốn lớn nhất, trong khi “van” tín dụng cho BĐS đang hẹp hơn và thị trường chứng khoán (TTCK) đang là kênh huy động vốn thay thế cho kênh tín dụng một cách hiệu quả nhất.

Theo nhận định của ông Nguyễn Việt Quang, Giám đốc Công ty CK Yuanta Việt Nam chi nhánh Hà Nội, vào những giai đoạn kinh tế tăng trưởng như hiện nay, TTCK khá sôi động, việc đầu tư vào cổ phần, trái phiếu sẽ thuận lợi hơn và đây sẽ là kênh huy động chính cho các DN BĐS. Bằng chứng là nhiều DN BĐS đã lên kế hoạch phát hành trái phiếu ngắn hạn, với lãi suất thậm chí lên đến 14%/năm; phát hành thêm cổ phần… như: Sacomreal có kế hoạch phát hành hơn 73 triệu cổ phiếu nhằm huy động vốn để thực hiện M&A các dự án, mở rộng quỹ đất…; Novaland đã huy động thành công tổng cộng 310 triệu USD thông qua phát hành trái phiếu chuyển đổi quốc tế và phát hành cổ phần riêng lẻ nhằm tăng quỹ đất và phát triển các dự án, tăng cường nguồn vốn lưu động… Với hướng đi này, DN huy động được vốn qua kênh trái phiếu với NH trung gian môi giới, dùng một phần vốn đó trả nợ những khoản đã vay NH và khiến tín dụng một phần giảm đi. Ngoài ra, một nguyên nhân không kém quan trọng khiến tín dụng tăng chậm trong thời gian qua chính là sự bùng nổ của hoạt động cho vay ngang hàng (P2P lending).

Theo Thống đốc NHNN Lê Minh Hưng, từ đầu năm 2019, tỷ lệ sử dụng nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung - dài hạn theo quy định Thông tư 19/2017/TT-NHNN đã giảm từ 45% về 40%. Bởi vậy, để có nguồn vốn cho vay trung - dài hạn, các NH cần tích cực gia tăng huy động và tỷ trọng của vốn trung - dài hạn trong cơ cấu tổng nguồn vốn huy động. Điều này không những không gây ảnh hưởng hoạt động cho vay của các NH, mà còn góp phần thúc đẩy các NH cơ cấu lại nguồn vốn huy động theo hướng dài hạn, ổn định hơn, đồng thời đẩy mạnh thêm việc cho vay ngắn hạn để tối ưu hóa nguồn vốn ngắn hạn. Với tín dụng BĐS, trong năm 2019, chủ trương của NHNN là tiếp tục kiểm soát chặt. NHNN không cấm cho vay BĐS, song các NH phải thận trọng khi cho vay lĩnh vực này.

Đối với điều hành tín dụng trong giai đoạn hiện nay, TS Lê Xuân Nghĩa bảo lưu quan điểm NHNN cần phải thực hiện chính sách kiểm soát tốc độ TTTD gắn liền với kiểm soát cung tiền như năm 2018, nhất là trong năm 2019 dự báo còn nhiều khó khăn hơn năm 2018 khi kinh tế toàn cầu suy giảm.