“May nóng” ở Hội An

BÀI & ẢNH: HÒA CƯỜNG

Thứ hai, 15/04/2019 - 01:14 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Thợ “may nóng” ở chợ Hội An.

Mấy năm gần đây, thành phố Hội An (Quảng Nam) không những chỉ là điểm đến hấp dẫn khách du lịch mà còn là một trung tâm may đo với thời gian ngắn, giá cả hợp lý. Đó đang là câu chuyện “rỉ tai” của khách khi đến nơi này.

Tự mình chuyển đổi

Đi du lịch kết hợp một dịch vụ tiện ích ngay tại điểm đến là mối quan tâm của khách du lịch. Thí dụ, đến thành phố Mexico du lịch kết hợp chữa răng. Đến Hàn Quốc kết hợp thẩm mỹ viện. Nay nhiều người nước ngoài đến đảo Jeju (Hàn Quốc) thi lấy bằng lái xe... Thành phố Hội An nổi lên và được điểm danh, thành phố may quần áo nhanh, giá rẻ.

Ngụ trên đường Lê Lợi, cô Liên - một thợ may đã luống tuổi, cô kể rằng: “Trước đây, một người giỏi cắt may như cô, chỉ may cho những người trong thành phố này cũng không hết việc. Nhưng càng ngày càng có hệ thống cửa hàng, siêu thị bán quần áo may sẵn, nhiều mẫu mã lựa chọn. Chúng tiện ích nhất đối với khách, thử xong, vừa ý, mua luôn. Điều này cũng khiến cho nghề may vắng khách truyền thống”. Phân tích về thị trường, về khách hàng đã có sự biến thiên, cô Liên cho biết: “Mình cũng cần phải thay đổi để mà mình tồn tại”.

Trước đây, “may nóng” cũng vài ngày. Khách hàng thông thường, phải chờ từ một đến vài tuần mới xong bộ đồ. Nay, họ chỉ đợi có vài giờ. Họ là khách du lịch. Họ không ở đây lâu. Đó là khoảng thời gian rất ngắn, đòi hỏi khoảng thời gian may đo rất tập trung, chuyên nghiệp chứ không phải vừa may, vừa nấu cơm, dọn dẹp nhà cửa như hồi xưa”.

Nhưng để đón được dòng khách mới tìm đến tiệm cắt may, cô Liên cũng phải “nếch” (next - từ Tiếng Anh thông dụng ngụ ý chuyển đổi) mình sang trạng thái khác. Cô Liên kể: “Tôi sang Đà Nẵng, gặp đứa cháu học đại học ngoại ngữ để xin những từ liên quan đến nghề may. Khoảng hơn 300 từ có phiên âm bằng tiếng Việt bên dưới để tôi đọc, học thuộc lòng, trao đổi với khách. Có cả dịch sang tiếng Việt để tôi còn hiểu được mình đang nói gì với khách... Khởi đầu là như vậy”.

Anh Minh, người hướng dẫn tiếng Anh cho một vài thợ may bên Hội An, cho biết: “Tôi cũng bất ngờ, sau thời gian, trình độ tiếng Anh của họ nâng lên rõ rệt. Họ đã trao đổi dài hơn với khách hàng của mình”.

Trở lại với chuyện cô Liên, cô kể: “Trước đây, may áo dài, hay áo sơ-mi cho người Việt, tôi chỉ đính những chiếc cúc với vài mũi chỉ. Sau khi họ đến thử đồ, mình lại phải thay đổi cúc áo, đính lại một lần nữa cho chắc chắn. Theo đó thời gian đã bị mất khá nhiều. Khách hàng nước ngoài, tôi làm hoàn thiện từng công đoạn luôn. Họ đã lựa chọn, đồng nghĩa, họ không thay đổi”.

Try it on (thử nó đi)...

18 năm trước, ông Daniel cùng gia đình từ Canada đi du lịch Việt Nam. Daniel kể: “Chúng tôi chỉ đến Hà Nội, Huế và TP Hồ Chí Minh với một cảm xúc về phong cảnh, con người, một chút nhớ về chiếc áo dài, nó rất đẹp nhưng chưa ai được thử nó một lần”. Đến Hội An, trong một kỳ nghỉ dài, Daniel mang theo số đo của những người phụ nữ trong gia đình, may những bộ áo dài, gửi về Canada, tặng họ. “Khi qua đây nghỉ ngơi. Tôi mang theo ý định may mặc ở đây”, Daniel cho biết.

“Tiếng lành đồn gần”, không chỉ có những khách hàng nước ngoài tìm đến dịch vụ may ở Hội An để may cho mình một bộ đồ. Nhiều khách hàng trong nước cũng tìm đến Hội An để may áo dài, áo đi lễ, áo mặc trong những ngày trọng đại của gia đình. Từ TP Buôn Ma Thuột về Hội An du lịch, cô Nguyễn Thị Thanh, cho biết: “Tôi ưng những bộ áo dài ở đây. Họ may với kỹ thuật vững vàng, tay nghề tốt. Có rất nhiều loại vải cho mình lựa chọn”. Nghề may “nóng” ở Hội An cũng có sự cạnh tranh giá cả với những thành phố khác, như Huế, Đà Nẵng... khiến khách hàng ở Hà Nội, TP Hồ Chí Minh tìm về đây may đo một vài bộ đồ, ít ca thán về giá thành. Cô Tú - một thợ may lâu năm, cho biết: “Khách hàng khó tính nhất vẫn là người Việt. Họ hiểu về áo dài. Khi thử đồ, họ yêu cầu xiết chỗ này, nới chỗ khác...”.

Khi hỏi Daniel về những chiếc áo dài được may từ Hội An gửi về “quê”, người trong gia đình, người thân cảm nhận thế nào? Daniel cho biết, có trên 70% đánh giá là tuyệt vời, trong đó có phân nửa là người gốc châu Á. Có khoảng 6% đánh giá là kinh khủng. Từ mà được nhiều người dùng nhiều nhất khi nhìn ai đó mặc áo dài, là: “sexy” (gợi cảm)!

Với cô Liên, một trải nghiệm đầu tiên khi cô tiếp xúc với khách hàng là từ “want” (muốn) và ngón tay chỉ vào sản phẩm. Cô Liên cười, cho biết: “This one, that one” (cái này, cái kia) là những từ cô học tiếp theo”. Thời gian tiếp xúc với người nước ngoài tăng lên, cách nói của người nước ngoài “bay bay” bên tai lúc đầu như một thách thức người nghe. “Mỗi người đến từ một quốc gia khác nhau có những cách phát âm “chệch” một tý. Tôi phải áp dụng vừa nghe, vừa đoán ý. Sau nhiều năm tiếp xúc, kinh nghiệm nghe họ nói đã thành một hành trang tốt cho công việc”, cô Liên cho biết. Đến nay, cô Liên đã hướng dẫn khách thử đồ. Tư vấn chút đỉnh trong lĩnh vực may mặc cho khách hàng.

Dạo một vòng các khu phố, lượn chợ Hội An sẽ bắt gặp các mẫu áo dài xưa có, nay cũng có, đó là thời gian, là sự cách tân nhưng không quá cầu kỳ. Hàng cầu kỳ do những nhà thiết kế có danh tiếng, thời gian để hoàn thiện rất lâu, giá thành rất cao. Trong các cửa hàng may mặc đều có trong catalogue, khách ưng may mẫu nào sẽ chỉ vào đó, sự điều chỉnh “nhấn nhá” nằm trong thỏa thuận nhưng không quá lớn, không làm khó người thợ may.

Chuỗi giá trị liền kề...

Hoạt động nghề may ở Hội An có từ lâu nhưng để “phất” lên và được tôn vinh thì tính từ năm 2006. Đó là năm du lịch quốc gia của tỉnh Quảng Nam. Thời điểm đó, tỉnh đã đưa ra 50 sản phẩm du lịch, trong đó có nghề may. Cùng năm đó, tạp chí Time của Mỹ đánh giá dịch vụ may ở Hội An với thời gian nhanh nhất, giá cả rẻ nhất. Nghề may gia đình, với công việc kiếm sống “làng nhàng, thong thả” đã phải chạy đua với thời gian để đáp ứng nhu cầu của khách hàng lưu trú ngắn. Từ “may nóng” xuất hiện tại Hội An và trở thành phổ quát ở thành phố này. Tuy nhiên, để nghề may có sức cạnh tranh cũng phải kể đến hệ thống các cửa hàng bán vải. Đây là chuỗi giá trị liền kề, hỗ trợ cho nhau, bổ sung cho nhau tạo nên một giá trị cốt yếu, giải quyết việc làm cho phụ nữ.

Để có được ngày hôm nay, đó là cách đón đầu sở thích mua sắm, may quần áo trong những chuyến đi của khách du lịch. Phường Minh An, phường trung tâm của đô thị cổ có gần 100 hộ gia đình kinh doanh vải, may mặc, thu hút nhiều lao động. Cô Silvia, du khách người Anh cho hay: “Bên phố cổ êm đềm, bên dòng sông mềm mại, đèn lồng lắc lư khiến cho người ta muốn mặc, muốn may chiếc áo dài”.

Nghề may ở Hội An nằm trong một cốt lõi của đô thị chuyên về buôn bán, theo đó có một làng dệt lụa cổ Duy Xuyên cung ứng vải cho may mặc. Nghề may cũng nằm trong một phần di sản phố cổ, hằng năm có một ngày giỗ nghề, ngày 12 tháng Chạp. Trở lại với thời gian, đầu thế kỷ 20, nghề may với sản phẩm quy mô nhỏ có yếu tố gia đình, vẫn được người ở đây nhắc tới các tiệm: Trần Nạn, Lê Ái, Đỗ Mậu, Nguyễn Sung... Trong những năm gần đây, cùng với sự khởi sắc của các thương hiệu áo dài, comple... nghề may ở Hội An vẫn nằm trong sự cố định, những mẫu sẵn có và khách hàng là người đi du lịch, mua hay may, cũng là một kỷ niệm.