Kiểm soát chặt chẽ nhập khẩu phế liệu

QUỐC BÌNH

Thứ bảy, 13/04/2019 - 04:45 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Bộ Công thương đưa ra danh sách 27 loại phế liệu bị tạm ngừng kinh doanh tạm nhập, tái xuất và chuyển khẩu. Ảnh: NAM ANH

Trong khi các cảng biển còn tồn đọng một lượng lớn phế liệu chưa được giải phóng hết thì hoạt động nhập khẩu (NK) phế liệu lại đang có xu hướng tăng mạnh. Bên cạnh việc tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp (DN) NK phế liệu làm nguyên liệu sản xuất, Chính phủ và các bộ, ngành đang tích cực triển khai nhiều giải pháp kiểm soát chặt chẽ và xử lý nghiêm các trường hợp NK phế liệu trái phép.

Theo số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan, tổng số lượng phế liệu Việt Nam NK năm 2018 là 9.254.300 tấn, tăng hơn 1.308.100 tấn so năm 2017 và trong những tháng đầu năm 2019. Trung bình mỗi tuần có hơn 2.000 container phế liệu được NK vào Việt Nam, đồng thời cũng có hơn 2.000 container được cơ quan hải quan giải quyết thủ tục thông quan.

Tổng cục Hải quan nhận định, thời gian tới, phế liệu NK vào Việt Nam sẽ tiếp tục gia tăng do nhu cầu sử dụng làm nguyên liệu sản xuất. Đồng thời, do một số quốc gia đã siết chặt hoạt động NK phế liệu, thậm chí cấm NK một số loại phế liệu có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cao. Điển hình, từ ngày 1-1-2019, Trung Quốc tiếp tục bổ sung tám chủng loại phế liệu vào danh sách cấm NK. Cùng đó, dù được biết đến là quốc gia đứng đầu danh sách NK phế liệu nhựa trên thế giới, nhưng từ năm 2019, Malaysia đã cắt giảm hầu hết danh mục phế liệu được phép NK vào quốc gia này. Đây là một trong những nguyên nhân khiến phế liệu có thể tiếp tục dịch chuyển mạnh vào Việt Nam và có khả năng xuất hiện thủ đoạn buôn lậu qua đường bộ. Trong khi đó, các cảng biển vẫn tồn đọng một lượng lớn phế liệu chưa được giải phóng hết. Cụ thể như tại các cảng Hải Phòng, Cát Lái, Thị Vải, Cái Mép còn tồn đọng khoảng 10.000 container phế liệu NK. Tại TP Hồ Chí Minh còn khoảng 3.000 container hàng NK phế liệu làm nguyên liệu sản xuất...

Trước tình hình trên, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành nhiều công văn, thông báo, chỉ thị như: Công văn số 5290/VPCP-KTTH; Thông báo số 322/TB-VPCP; Thông báo số 281/TB-VPCP; Chỉ thị số 27/CT-TTg chỉ đạo công tác quản lý phế liệu NK từ nước ngoài vào Việt Nam làm nguyên liệu sản xuất nhằm ngăn chặn các hành vi gian lận, không để Việt Nam trở thành bãi rác của thế giới, tốn kém chi phí tiêu hủy đối với hàng hóa là phế liệu, chất thải đưa vào lãnh thổ.

Trước đó, Bộ Công thương cũng đã có Chỉ thị số 06/CT-BCT về việc tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động NK phế liệu, và đưa ra danh sách 27 loại phế liệu bị tạm ngừng kinh doanh tạm nhập, tái xuất (TNTX) và chuyển khẩu từ ngày 20-12-2018 tại Thông tư số 41/2018/TT-BCT quy định danh mục phế liệu tạm ngừng kinh doanh TNTX, chuyển khẩu. Tiếp đó, ngày 9-1-2019, Bộ Công thương đã ban hành Thông tư số 01/2019/TT-BCT quy định cửa khẩu NK phế liệu.

Nhằm siết chặt quản lý NK phế liệu để bảo vệ môi trường, ngày 29-10-2018, Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) đã ban hành hai Thông tư 08 và 09/2018/TT-BTNMT về quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường. Tổng cục Hải quan cũng đã đưa ra nhiều giải pháp theo dõi, kiểm tra, giám sát hàng hóa, điều tra xác minh đã phát hiện và xử lý nghiêm các phương thức, thủ đoạn gian lận trong NK phế liệu, như: Làm giả, tẩy xóa, sửa đổi các văn bản, giấy xác nhận đủ điều kiện về bảo vệ môi trường trong NK phế liệu làm nguyên liệu sản xuất để hợp thức hóa hồ sơ NK phế liệu, khai sai tên hàng, mã số hàng hóa khác với tên hàng...

Thực tế, các cơ quan chức năng đã rất quyết liệt thực hiện công tác này. Minh chứng là trong năm 2018, Tổng cục Hải quan đã khởi tố bốn DN, Hải quan Hải Phòng khởi tố hai DN, Hải quan An Giang khởi tố bảy đối tượng liên quan hành vi NK phế liệu trái phép… Đặc biệt, mới đây nhất là trường hợp của Công ty TNHH Thương mại dịch vụ xuất nhập khẩu Trung Thanh tại Đồng Tháp được Sở TN&MT tỉnh Đồng Tháp cấp hai giấy chứng nhận (GCN) đủ điều kiện NK phế liệu, trong đó, một GCN đã hết hạn vào ngày 19-12-2015 và GCN còn lại được ký vào 11-3-2016. Như vậy, từ ngày 20-12-2015 đến 10-3-2016, công ty này không đủ điều kiện NK phế liệu, nhưng trong thời gian này, Sở TN&MT tỉnh Đồng Tháp vẫn ký một số văn bản thông báo về lô hàng phế liệu NK để công ty này sử dụng làm hồ sơ NK.

Theo Phó Cục trưởng Điều tra chống buôn lậu (Tổng cục Hải quan) Nguyễn Khánh Quang, ngành TN&MT là cơ quan cấp các loại giấy tờ để DN đủ điều kiện NK phế liệu nhưng chưa làm hết trách nhiệm trong việc thẩm định tiêu chuẩn môi trường đối với từng lô hàng. Bên cạnh đó, phía cơ quan TN&MT yêu cầu DN NK phế liệu chỉ phải cung cấp cho hải quan các loại giấy tờ photocopy, đây là kẽ hở mà phía hải quan cho rằng rất dễ bị “qua mặt”.

Trước những bất cập trên, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo Bộ TN&MT thanh tra toàn diện công tác cấp phép NK phế liệu trong thời gian qua, xử lý nghiêm các cán bộ liên quan, thu hồi giấy phép của các DN nếu phát hiện sai phạm. Đối với Bộ Tài chính, mà trực tiếp là Tổng cục Hải quan, cũng đã có một số quy chế phối hợp với các bộ, ngành, như: Quy chế phối hợp giữa Tổng cục Cảnh sát và Tổng cục Hải quan trong đấu tranh phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật; quy chế phối hợp lực lượng giữa Hải quan và Cảnh sát biển; quy chế phối hợp hoạt động giữa Hải quan và Bộ đội Biên phòng; quy chế phối hợp hoạt động giữa Tổng cục Quản lý thị trường (Bộ Công thương) và Tổng cục Hải quan trong đấu tranh phòng, chống buôn lậu, hàng giả, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ và gian lận thương mại.