Ngăn chặn tín dụng “đen”

ĐẶNG HÀ MY

Thứ sáu, 15/03/2019 - 04:20 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành để chung tay chặn tín dụng “đen”. Ảnh: MINH QUÂN

Tín dụng tiêu dùng năm 2018 có mức tăng gấp hơn hai lần so mức tăng tín dụng chung của cả nền kinh tế. Tuy nhiên, nhu cầu vay vốn cho các hoạt động tiêu dùng cá nhân vẫn còn rất lớn, nhất là ở khu vực nông thôn. Địa hạt màu mỡ này là cơ hội để tín dụng “đen” phát triển, diễn biến phức tạp.

Phát biểu ý kiến khai mạc Hội nghị Triển khai các giải pháp mở rộng tín dụng phục vụ sản xuất và tiêu dùng nhằm hạn chế tín dụng “đen”, được Ngân hàng Nhà nước (NHNN) phối hợp UBND tỉnh Gia Lai tổ chức tại TP Plây Cu, Phó Thống đốc NHNN Đào Minh Tú cho biết, trong thời gian qua, dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, ngành NH đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm đáp ứng nhu cầu sản xuất, kinh doanh và phục vụ đời sống nhân dân, doanh nghiệp (DN), đặc biệt là khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa nơi dễ bị ảnh hưởng bởi tín dụng “đen”, song tình trạng tín dụng “đen” vẫn diễn ra dưới nhiều hình thức tinh vi, ảnh hưởng không nhỏ đến tình hình an ninh - trật tự.

Theo Vụ trưởng Tín dụng các ngành kinh tế (NHNN) Nguyễn Quốc Hùng, toàn hệ thống có 78 tổ chức tín dụng tham gia cho vay phục vụ đời sống với dư nợ đạt khoảng 1.416.933 tỷ đồng, chiếm 19,65% trong tổng dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế. Tại khu vực Tây Nguyên, dư nợ cho vay phục vụ đời sống, tiêu dùng đạt 42.282 tỷ đồng. Bên cạnh nguồn vốn tín dụng thương mại, Ngân hàng Chính sách xã hội đang triển khai 19 chương trình tín dụng ưu đãi nhằm đáp ứng nhu cầu vốn sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng cho hộ nghèo, hộ đồng bào dân tộc thiểu số và các đối tượng chính sách với dư nợ đạt 16.353 tỷ đồng, chiếm 8,7% tổng dư nợ, với gần 525.000 hộ gia đình đang còn dư nợ. Mặc dù có đến 78 NH, công ty tài chính (CTTC) và hàng nghìn quỹ tín dụng nhân dân cơ sở đầu tư tín dụng nhằm đáp ứng nhu cầu vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh và nhu cầu tiêu dùng đối với người dân, DN, nhưng thời gian qua tình hình tín dụng “đen” vẫn diễn biến phức tạp, đặc biệt tại các tỉnh khu vực phía nam và Tây Nguyên, ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh và đời sống của người dân.

Báo cáo của Công an tỉnh Đác Nông cũng đã chỉ ra, trên địa bàn tỉnh hiện có 186 cơ sở kinh doanh dịch vụ cầm đồ, trong đó có 38 cơ sở với 38 đối tượng có biểu hiện hoạt động tín dụng “đen”. Qua rà soát của Công an tỉnh, phát hiện trên địa bàn có bốn nhóm với 27 đối tượng có biểu hiện nghi vấn hoạt động tín dụng “đen”. Các đối tượng chủ yếu dùng tờ rơi tiếp thị với nhiều hình thức khuyến mãi hấp dẫn để thu hút người vay. Nhưng trên thực tế thì người vay phải trả lãi suất rất cao (từ 282-365%/năm), nhiều trường hợp không có khả năng trả nợ do “lãi mẹ đẻ lãi con”.

Nguyên nhân chính của tình trạng này là do đối tượng vay vốn tiêu dùng thường là công nhân các khu công nghiệp, người lao động nghèo, hộ đồng bào dân tộc thiểu số cư trú không ổn định, thu nhập bấp bênh, không chứng minh được khả năng trả nợ nên khó tiếp cận vốn từ các TCTD. Việc cho vay tiêu dùng đối với những đối tượng này hiện chủ yếu được thực hiện bởi các CTTC. Hầu hết các sản phẩm cho vay phục vụ đời sống của NHTM vẫn yêu cầu phải có tài sản bảo đảm, hoặc cần thời gian để xác nhận bảo lãnh của tổ chức nơi người lao động làm việc, học tập; thủ tục vay vốn phức tạp, nên đã tìm đến các đối tượng cho vay nhanh, thủ tục đơn giản. Bên cạnh đó, việc nở rộ các công ty cung cấp dịch vụ tài chính tham gia cho vay tiêu dùng (CVTD) với thủ tục đơn giản, nhanh chóng không chỉ “hút” người có nhu cầu tham gia vay vốn mà công tác quản lý nhà nước đối với loại hình này chưa chặt chẽ, dễ dẫn tới biến tướng thành các hoạt động cho vay nặng lãi, khiến người vay tiền lâm vào tình cảnh khó khăn khi trả nợ.

Theo đại diện một số NHTM, tín dụng CVTD sẽ được tăng thêm, các thủ tục cho vay cũng sẽ được xem xét theo hướng tạo thuận lợi cho người dân. Cụ thể, Chủ tịch Agribank Trịnh Ngọc Khánh cho hay, dư nợ CVTD khu vực Tây Nguyên của Agribank đạt gần 15.000 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 21% dư nợ cho vay. Cùng với chương trình tín dụng CVTD là 5.000 tỷ đồng, Agribank đã ban hành chương trình tín dụng tiêu dùng đối với khách hàng cá nhân, hộ gia đình, trong đó: ưu tiên đối với các mục đích tiêu dùng cấp bách, hợp pháp, tối đa 30 triệu đồng, căn cứ vào mục đích sử dụng vốn, nguồn thu nhập của khách hàng, quy định về giải ngân để áp dụng phương thức cho vay phù hợp, linh hoạt.

Từ thực tiễn triển khai CVTD cũng như công tác quản lý tại địa phương, các NHTM, CTTC và một số địa phương đã đưa ra những kiến nghị cụ thể. Đơn cử, Phó Tổng Giám đốc CTTC HD SAISON Nguyễn Đình Đức, đề xuất: NHNN xem xét điều chỉnh quy định về cơ chế và quy chế cho vay đặc thù đối với nhóm khách hàng sinh sống tại khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa còn hạn chế hiểu biết về tài chính thông qua việc sửa đổi, bổ sung Thông tư 39/2016/TT-NHNN quy định về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với khách hàng và các văn bản liên quan để bảo đảm tính pháp lý và minh bạch.

Phát biểu ý kiến chỉ đạo tại hội nghị, Thống đốc NHNN Lê Minh Hưng nhấn mạnh, sau một thời gian khảo sát tại bảy tỉnh, thành phố có nhu cầu VTD lớn, tập trung đông công nhân lao động, NHNN đã nhận diện rõ tình trạng hoạt động tín dụng “đen” và đưa ra 5 giải pháp trọng tâm và cụ thể. Tuy nhiên, ngoài sự cố gắng của NHNN rất cần sự phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành cùng chung tay ngăn chặn tín dụng “đen”.