Tạo khung pháp lý cho mô hình kinh tế chia sẻ


Thứ sáu, 08/03/2019 - 05:00 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Cần phải có một hành lang pháp lý đủ chặt chẽ để đáp ứng sự phát triển của các dịch vụ kinh tế chia sẻ. Ảnh: NAM HẢI

Trong khi khung pháp lý còn chưa hoàn thiện thì tại Việt Nam, mô hình kinh tế chia sẻ (KTCS) đã không còn gói gọn ở lĩnh vực vận tải mà phổ biến sang nhiều lĩnh vực khác như: dịch vụ du lịch, chia sẻ văn phòng, giúp việc nhà, vay mượn tài chính, sử dụng chung thiết bị điện tử...

Nở rộ các ứng dụng chia sẻ

Đến nay, theo Quyết định số 24/QĐ- BGTVT, 12 ứng dụng gọi xe đã được cấp phép thí điểm, tuy nhiên, nhiều ứng dụng dù chưa được cấp phép cũng đã ra mắt người dùng như: Aber, T.net, Xelo… cho thấy sức hấp dẫn từ mô hình này.

Sau vận tải, phải nhắc đến lĩnh vực du lịch cùng sự xuất hiện của mô hình KTCS phòng lưu trú Airbnb, kết nối người cần thuê nhà với những gia đình có phòng trống cần cho thuê thông qua ứng dụng di động.

Theo số liệu của Grant Thornton, mạng lưới dịch vụ chuyên nghiệp của các công ty tư vấn và kế toán độc lập cung cấp dịch vụ tư vấn, thuế và tư vấn cho các doanh nghiệp (DN) tư nhân, các tổ chức lợi ích công cộng và các tổ chức khu vực công, năm 2016, Airbnb chỉ có 6.500 căn hộ cho thuê tại Việt Nam, nhưng năm 2017, nguồn cung của Airbnb đã tăng gấp 2,5 lần với hơn 16.000 căn hộ, chủ yếu ở Hà Nội và TP Hồ Chí Minh. Mô hình này cũng kéo theo sự ra đời của hàng loạt startup trong lĩnh vực cho thuê phòng trực tuyến tại Việt Nam như: Luxstay, Mystay, Homeaway, Holteljob...

Cho đến nay, có thể nói rất nhiều dịch vụ cung cấp nền tảng (platform) đã được ứng dụng rộng rãi trong các dịch vụ: tài chính, ăn uống (foody), lao động, hàng hóa tiêu dùng… Đồng thời, sự phát triển mỗi ngày của công nghệ cũng kéo theo sự sáng tạo trong việc mở rộng quy mô loại hình dịch vụ. Đơn cử như với Grab, dịch vụ vận tải không còn chỉ giữa người với người nữa mà mở rộng hơn sang dịch vụ vận chuyển hàng hóa, vận chuyển thức ăn đáp ứng nhu cầu thực tiễn của xã hội… Trong khi đó, các nhà quản lý vẫn đang lúng túng đi tìm giải pháp làm sao cân bằng được lợi ích với các mô hình truyền thống mà vẫn thúc đẩy các mô hình KTCS phát triển.

Ba nhóm vướng mắc

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) đang chủ trì và phối hợp các bộ, ngành liên quan xây dựng đề án mô hình KTCS. Dự kiến, đề án sẽ được hoàn thiện để trình Chính phủ trước tháng 6 năm nay.

Trả lời về quan điểm xây dựng đề án KTCS, Thứ trưởng KH&ĐT Lê Quang Mạnh cho rằng, chúng ta phải xác định KTCS là một cơ hội mới về thay đổi phương thức kinh doanh từ sở hữu tài sản sang sử dụng tài sản mà không cần sở hữu. Nó là một hình thức kinh doanh phi truyền thống nhưng về nguyên tắc thì chúng ta phải công nhận đó là tất yếu. Do vậy, quan tâm của đề án là các biện pháp để thúc đẩy, khuyến khích bên cạnh các công cụ quản lý, tranh thủ cơ hội mới trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghệ 4.0.

Nhìn từ thực tế tại Việt Nam, Thứ trưởng Lê Quang Mạnh cho biết, đề án đang vạch ra ba nhóm vướng mắc: Thứ nhất là về hình thức pháp lý, liên quan đến một loại hình kinh doanh, lĩnh vực kinh doanh mới, phi truyền thống chưa có trong các quy định pháp lý, chưa có các nội hàm ý nghĩa một cách chính xác để bảo đảm các hoạt động đăng ký hay quản lý cấp phép. Ngay cả trong phân ngành kinh tế của chúng ta hiện nay cũng phải sắp xếp lại. Thứ hai là hệ thống pháp luật về thương mại điện tử (TMĐT), dù đã được xây dựng rất sớm nhưng đối với hình thức này còn chưa thật đồng bộ và còn những điểm chưa thống nhất nên chúng ta phải có những điều chỉnh về mặt pháp lý liên quan TMĐT. Thứ ba là những vướng mắc trong các hành lang pháp lý về quản lý, kê khai thuế và thu thuế. Bên cạnh các biện pháp chung của Chính phủ để đẩy mạnh các hoạt động xây dựng Chính phủ điện tử hay tạo ra các hệ sinh thái cho đổi mới sáng tạo, các thanh toán điện tử thì quan trọng nhất là phải xây dựng được một khuôn khổ pháp lý mới phù hợp bối cảnh thay đổi này, với loại hình này. Chúng tôi có đưa ra một số khuyến nghị đối với người dân, nhà cung cấp, người tiêu dùng (NTD), DN… như đề cao trách nhiệm cũng như kiến thức của NTD trong việc tự bảo vệ mình khi sử dụng những dịch vụ này. Các nhà cung cấp cũng phải có những bộ quy tắc, quy chuẩn để bảo đảm an toàn cũng như dịch vụ cho hoạt động kinh doanh của mình…

Về quy định pháp luật, Thứ trưởng Lê Quang Mạnh cho biết, đề án sẽ đưa ra một số khuyến nghị liên quan đến giải pháp. Thứ nhất, làm sao giảm thiểu hoặc bảo vệ, bảo đảm được quyền lợi của NTD khi sử dụng các dịch vụ KTCS. Thứ hai, tạo ra các cơ chế chính sách cũng như các quy định pháp lý mới có tính chất khuyến khích đổi mới sáng tạo cũng như khuyến khích các hoạt động của KTCS có dư địa, có điều kiện phát triển. Thứ ba, việc xây dựng hệ thống pháp luật liên quan đến thu, quản lý thuế cũng như các quy định của nhà nước thì chúng tôi cố gắng đưa ra một số khuyến nghị chính sách bảo đảm sự công bằng giữa các mô hình kinh doanh truyền thống và mô hình kinh doanh của KTCS, tránh sự xung đột cũng như không bảo đảm được sự công bằng giữa các hoạt động kinh doanh.