Cắt giảm thủ tục hành chính

Còn chậm & thiếu quyết liệt

QUỐC BÌNH

Thứ hai, 14/05/2018 - 11:31 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Các quy định thuộc lĩnh vực kinh doanh an toàn thực phẩm dược, mỹ phẩm được đề xuất cắt giảm nhiều nhất. Ảnh: LAM ANH

Sau khá nhiều bức xúc, phản ánh của doanh nghiệp (DN), cuối tháng 4, Bộ Y tế đã đi đến quyết định sẽ cắt bỏ gần 1.000 điều kiện kinh doanh (ĐKKD) chủ yếu trong lĩnh vực mỹ phẩm và thực phẩm. Không chỉ riêng bộ này, việc cắt giảm ĐKKD của các bộ, ngành khác đang đặt ra vấn đề là có thực chất hay không nếu như “bài toán lợi ích” chưa được giải quyết triệt để?

Theo Bộ Y tế, dự kiến tới đây sẽ cắt giảm 1.151/1.680 ĐKKD, đầu tư (gần 70%) và 168/338 thủ tục hành chính (TTHC), tương đương gần 50%, trong lĩnh vực y tế được quy định tại sáu luật, 13 nghị định (NĐ) và bảy thông tư. Trong số này, các quy định thuộc lĩnh vực kinh doanh an toàn thực phẩm (ATTP) và dược, mỹ phẩm được đề xuất cắt giảm nhiều nhất. Hiện, lĩnh vực ATTP có 845 thủ tục, dự kiến cắt bỏ 708 thủ tục. Lĩnh vực dược phẩm, mỹ phẩm đang có 144 thủ tục, dự kiến cắt bỏ 77 thủ tục.

Thứ trưởng Y tế Nguyễn Thanh Long cho biết, riêng lĩnh vực dược phẩm đang có 150 TTHC, dự kiến sẽ cắt bỏ và sửa đổi khoảng 50% thủ tục. Còn ở lĩnh vực trang thiết bị y tế hiện có 36 thủ tục, đề xuất cắt bỏ 20 thủ tục; số lượng TTHC ở lĩnh vực này hiện đang là 20 thủ tục, dự kiến cắt bỏ 10 thủ tục. Với lĩnh vực sản xuất chế phẩm diệt côn trùng, diệt khuẩn dùng trong gia dụng và y tế hiện đang là 41 thủ tục, dự kiến cắt bỏ 22 thủ tục…

Báo cáo Thủ tướng phản hồi của cộng đồng DN về thực hiện cải cách liên quan ĐKKD, đầu tư những tháng đầu năm 2018, Chủ tịch VCCI Vũ Tiến Lộc cho biết, cộng đồng DN đánh giá cao sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, song vẫn có nhiều bộ chưa quyết liệt, chậm cắt giảm TTHC để Thủ tướng phải nhắc nhở. Trong đó, Bộ Y tế còn 802 mặt hàng xuất, nhập khẩu phải kiểm tra chuyên ngành, mới giảm được ở danh mục các sản phẩm trong lĩnh vực ATTP, vẫn còn hơn 400 mặt hàng nữa cần phải cắt giảm nằm ở lĩnh vực thiết bị y tế, dược… Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) chưa xem xét cắt giảm với 128 mặt hàng cũng như 37 TTHC. Bộ Tài nguyên và Môi trường có 132 mặt hàng đến nay chưa đề xuất cắt giảm kiểm tra chuyên ngành. Bộ Giao thông vận tải có ít nhất là 64 mặt hàng cần đề xuất cắt giảm thủ tục nhưng mới đạt chỉ tiêu giảm 50% thủ tục kiểm tra chuyên ngành theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, năm bộ TTHC thuộc diện cần cắt giảm cũng chưa được bộ này đề xuất xem xét…

Tại hội thảo về cải thiện môi trường kinh doanh (MTKD) do Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế T.Ư (CIEM) tổ chức ở TP Hồ Chí Minh mới đây, Chủ tịch Hiệp hội Thực phẩm minh bạch (AFT) Nguyễn Thị Hồng Minh, nguyên Thứ trưởng Bộ Thủy sản, cho biết, trong lĩnh vực thực phẩm, việc ban hành NĐ 15/2018/NĐ-CP đã giải quyết được nhiều bức xúc lớn của DN. Trước đây, vì ATTP nên phía Cục ATTP (Bộ Y tế) trong quá trình kiểm tra đăng ký kinh doanh của DN đòi hỏi rất nhiều vấn đề về chất lượng. Hiện nay, sau những bức xúc của DN, trong NĐ 15 quy định ĐKKD, DN chỉ ghi kiểm tra chỉ tiêu an toàn mà không còn kiểm tra về mặt chất lượng. Thế nhưng, nên coi chừng DN có thể “lách” chuyện này. Tức là chỉ tiêu an toàn thì đơn thuần như vi khuẩn hoặc một vài kim loại nặng, còn về chất lượng như: độ đạm, vitamin, độ béo… có liên quan đến sức khỏe con người thì phiếu kiểm nghiệm không làm chuyện đó.

Bà Nguyễn Thị Hồng Minh đề nghị, các bộ cũng phải rà soát về chuyện này. Mặc dù NĐ 15 là thực hiện về Luật ATTP, nhưng an toàn ở đây không chỉ là an toàn về bệnh tật mà còn đòi hỏi an toàn cho sự sống, cho sức khỏe nói chung. Dù Cục ATTP trước đây có đòi hỏi quá khi kiểm tra, hiện tại đã cắt giảm đi, nhưng cần thận trọng nếu DN lại lạm dụng việc cắt giảm này để xem thường chất lượng.

Đây cũng là một mặt khác của chuyện cắt giảm ĐKKD. Để nâng chất lượng, cải thiện MTKD, các bộ phải giảm bớt tất cả những dịch vụ có thu tiền. Bộ càng “kinh doanh” nhiều thì DN càng không có chỗ để “ngóc đầu” lên! Đơn cử, chỉ trong lĩnh vực kiểm nghiệm, hiện nay có khá nhiều trung tâm ở các bộ. Tại sao các trung tâm này lại thuộc Nhà nước trong khi trên thế giới phần lớn do tư nhân thực hiện, chẳng hạn như các dịch vụ cấp giấy chứng nhận ISO. Lý do vì sao các bộ vẫn cứ “ôm” và hầu như mảng thực phẩm nhập khẩu gần như 100% là Nhà nước “ôm hết”.

Theo phản ánh của giới chuyên gia, không chỉ trong lĩnh vực thực phẩm mà ở những lĩnh vực khác cũng đang diễn ra những tình cảnh tương tự. Lẽ ra, Nhà nước chỉ cần ban hành chính sách và kiểm soát cho tốt là đủ. Còn việc kinh doanh thì Nhà nước không nên làm nữa. Các trung tâm kiểu này ở các bộ nên chuyển thành DN và tiến hành cổ phần hóa. Nếu để tồn tại những trung tâm như vậy thì đương nhiên còn nảy sinh nhiều vấn đề. Đơn cử như lĩnh vực kiểm nghiệm, có những quy định phải qua Bộ NN&PTNT, Bộ Y tế hoặc Bộ Công thương.

Phó Viện trưởng CIEM Phan Đức Hiếu chia sẻ, việc đề xuất cắt “bài toán lợi ích”, chẳng hạn như các trung tâm có thu tiền ở một số bộ, là mấu chốt để xử lý “bài toán lợi ích”. Đây là một phát hiện rất đáng giá! Cần làm rõ động cơ thật sau “cái áo lợi ích chung” khi các trung tâm ở các bộ có thẩm quyền xét nghiệm hoặc các cơ sở đào tạo, cấp chứng chỉ; dịch vụ làm TTHC… là gì? Ngoài ra, trong một số luật có quy định DN phải đáp ứng một số tiêu chuẩn quốc tế và đáp ứng tiêu chuẩn của một bộ chuyên ngành nào đó. Rõ ràng là DN buộc phải tuân thủ theo cả hai yêu cầu này và có một số bộ đã “lợi dụng” những quy định đó. Đây là vấn đề cần xem xét lại để tìm hướng giải quyết hợp lý.