Cần có phương án thay thế cát tự nhiên

ĐẶNG THÀNH

Thứ tư, 28/06/2017 - 04:53 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Thời gian gần đây nhu cầu sử dụng cát xây dựng tăng nhanh.

Theo Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT), nước ta còn khoảng 2,3 tỷ m3 cát, đáp ứng 60 - 65% nhu cầu của các thành phố lớn. Nhưng trong năm 2016, nhu cầu cát xây dựng đã lên tới 140 triệu m³, dự báo sẽ lên 197 triệu m³ vào năm 2020. Với tốc độ tiêu thụ như vậy thì nguồn tài nguyên cát sẽ cạn kiệt sau khoảng một thập kỷ nữa.

Các chuyên gia của Hiệp hội Vật liệu xây dựng (VLXD) Việt Nam cho biết, cảnh báo cạn kiệt nguồn tài nguyên cát đã được đưa ra từ lâu, nhưng rất ít cơ quan chức năng quan tâm. Khoảng 10 năm trở lại đây, tốc độ xây dựng tăng mạnh. Lượng cát tự nhiên bị khai thác quá độ. Cát bị lấy đi nhưng không có nguồn bù đắp do các đập thủy điện lớn, nhỏ chặn hết các sông, suối. Ðây là tình trạng chung của các tỉnh miền bắc và miền trung, còn miền nam nguồn cát được cung cấp chủ yếu từ phía Campuchia, nhưng nay nước bạn hạn chế xuất khẩu nên thiếu cát.

Sau thời điểm "cát tặc" Bắc Ninh… dọa lãnh đạo tỉnh, các địa phương và Bộ TN&MT đã siết chặt cấp phép cũng như quản lý khai thác. Sự khan hiếm đã đẩy giá cát tăng gấp đôi (tháng 5-2017 giá cát lên đến 420.000 đồng - 450.000 đồng/m³). Việc lập lại trật tự hoạt động khai thác cát trên cả nước đang là giải pháp giải cứu hàng trăm con sông, suối. Song, khi nguồn cung khan hiếm, nhu cầu sử dụng lại tăng khiến cho giá thành của loại VLXD này tăng cao, gây ảnh hưởng không nhỏ tới giá thành sản phẩm bất động sản, mà người chịu thiệt là… người tiêu dùng.

Mới đây, Bộ Xây dựng đã nhận được công văn của một số doanh nghiệp (DN) đề nghị hướng dẫn nhập khẩu (NK) cát xây dựng từ Campuchia về Việt Nam. Xét thấy trong thời gian gần đây nhu cầu sử dụng cát xây dựng tăng nhanh, đặc biệt ở một số tỉnh Nam Bộ, trong khi nguồn cung ngày càng hạn chế, việc NK cát xây dựng sẽ góp phần giảm bớt áp lực cân đối cung cầu cát xây dựng hiện nay tại nước ta.

Ngoài phương án NK cát xây dựng, theo các chuyên gia VLXD, cần tính đến phương án sản xuất cát nhân tạo từ đá xanh và đá bazan tự nhiên để thay thế cát tự nhiên. Ðây là nguồn vật liệu khá dồi dào và phổ biến ở các tỉnh, thành phố hoặc gần các thành phố lớn. Ở nhiều nước tiên tiến trên thế giới, vật liệu đá xay này được sử dụng rộng rãi, bởi mang lại hiệu quả kinh tế cao, góp phần gián tiếp bảo vệ môi trường sông, suối tự nhiên. Ở Việt Nam, hiện Công ty CP Thiên Nam (Cẩm Phả, Quảng Ninh) đã sản xuất thành công cát nhân tạo từ chế phẩm đá cát kết được lấy từ các bãi thải than. Sản phẩm của DN này đã được Viện VLXD cấp Giấy chứng nhận đạt tiêu chuẩn số TCVN 9205/2012. So giá cát tự nhiên, giá cát nhân tạo được Sở Xây dựng Quảng Ninh công bố rẻ hơn 18%. Do vậy, các cơ quan có thẩm quyền cần tạo điều kiện cho các DN đặc thù này sản xuất để đáp ứng nguồn cát thiếu hụt hiện nay, góp phần ổn định và kéo giá cát xây dựng xuống mức hợp lý.