Volkswagen lại điêu đứng vì “Dieselgate”

THANH TÂM (THEO REUTERS, CNN)

Thứ năm, 28/06/2018 - 05:22 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Ông Rupert Stadler tại một buổi ra mắt mẫu xe mới của Audi. Ảnh: BUSINESS INSIDER

Bê bối gian lận khí thải từng khiến hãng sản xuất ô-tô hàng đầu của Đức Volkswagen (VW) phải chật vật khắc phục sự cố. Thế nhưng, sóng gió từ bê bối vẫn chưa qua khi gần đây, người phụ trách phân khúc xe hạng sang Audi thuộc VW đã bị bắt giữ vì tình nghi cản trở điều tra.

Những cuộc điều tra độc lập

Hôm 18-6, cơ quan điều tra ở Munich (Đức) đã bắt giữ Rupert Stadler - Tổng Giám đốc điều hành (CEO) kỳ cựu của Audi, sau khi khám xét nhà ông này ở Ingolstadt trước đó một tuần. Nguyên nhân bắt giữ Rupert Stadler được công bố là do lo ngại ông này đang tìm cách cản trở và ngăn chặn việc tiếp cận bằng chứng của cuộc điều tra gian lận khí thải tại công ty mẹ của Audi là VW.

Người phát ngôn Văn phòng công tố Munich, Stephan Necknig, cho biết: “Có những dấu hiệu rõ ràng cho thấy nỗ lực gây ảnh hưởng đến các nghi phạm và cá nhân liên quan điều tra, vì vậy lệnh bắt giữ Rupert Stadler được ban hành ngay lập tức”. Sau vụ bắt giữ, VW ra thông cáo cho biết đến thời điểm hiện tại, ông Stadler vẫn vô tội trừ khi chứng minh được tội danh. Tuy nhiên, Hội đồng quản trị VW đã quyết định chỉ định Giám đốc bán hàng Abraham Schot thay thế Stadler điều hành Audi.

Stadler 55 tuổi, trở thành CEO của Audi từ năm 2007 và là thành viên của Hội đồng quản trị VW từ năm 2010. Đối mặt cuộc khủng hoảng ở VW, Stadler đã bỏ qua nhiều lời kêu gọi từ chức để tiếp tục công việc điều hành cho tới nay. Ông Necknig cũng cho biết, cuộc điều tra của Văn phòng công tố Munich độc lập với cuộc điều tra của Mỹ trước đây.

Năm 2015, cơ quan điều tra của Mỹ phát hiện nghi vấn chung quanh quá trình thử nghiệm mức độ khí thải trên các xe ô-tô của VW. Sau đó, công ty này thừa nhận đã lắp đặt các phần mềm gian lận cho 11 triệu xe sử dụng động cơ diesel ở Mỹ, nhằm khiến khách hàng tin rằng số xe này đạt các tiêu chuẩn nghiêm ngặt của châu Âu về khí thải. Bê bối được gọi tên “Dieselgate”, theo tên của vụ “Watergate” trước đây ở Mỹ.

Trong gần ba năm qua, cơ quan điều tra Mỹ đã buộc tội tổng cộng chín cá nhân gồm cả quản lý, kỹ sư,… trong đó có hai cựu CEO của VW ở Mỹ đã phải nhận tội và bị kết án tù. Tuy vậy, cuộc điều tra Dieselgate vẫn chưa dừng lại. Không chỉ tại Mỹ, bê bối Dieselgate đã khiến VW lần lượt đối mặt hàng loạt vụ điều tra pháp lý độc lập ở nhiều quốc gia khác nhau.

Năm 2016, Ủy ban Cạnh tranh và bảo vệ người tiêu dùng Australia (ACCC) cũng từng kiện VW với lý do tương tự ở Mỹ. Theo đó, hơn 57.000 ô-tô của hãng này đã được bán ra tại “đất nước chuột túi” từ năm 2011 đến 2015. VW đã phải thông báo tự nguyện thu hồi xe để nâng cấp phần mềm. Năm 2017, cơ quan này tiếp tục kiện nhãn hiệu Audi của VW lên Tòa án liên bang Australia vì những phát hiện gian lận khí thải trong các ô-tô thuộc dòng xe cao cấp.

Đầu năm nay, các luật sư đại diện cho hơn 50.000 người mua ô-tô ở Anh cũng khởi kiện VW lên Tòa án tối cao London. Đây được xem là vụ kiện tập thể lớn nhất trong lịch sử pháp lý tại Anh. Trước đó, các cơ quan bảo vệ người tiêu dùng của 22 nước Liên hiệp châu Âu (EU) cũng rục rịch kiện tập thể để đòi quyền lợi cho những khách hàng sử dụng xe bị lắp phần mềm gian lận khí thải.

Ngày 11-6 vừa qua, Tòa án bang Braunschweig (Đức) cũng đã tuyên phạt công ty mẹ VW một tỷ euro (khoảng 1,2 tỷ USD) để lắp đặt phần mềm đánh giá khí thải mới cho số xe của hãng này đã bán ra và đang vận hành ở Đức. Trước đó, Cơ quan vận tải của Đức đã yêu cầu Audi thu hồi, sửa chữa 60.000 xe Audi A6 và A7 bị cáo buộc cài đặt phần mềm gian lận kể trên.

Biếm họa của PARESH NATH

Cuộc khủng hoảng nhân sự

“Cơn bão Dieselgate” quét qua khiến VW thiệt hại nặng nề. Đây được coi là bê bối lớn nhất trong lịch sử gần 80 năm hoạt động của công ty này. Đến nay, ước tính VW đã thiệt hại 30 tỷ USD tiền phạt, đền bù và chi phí thu hồi, cài đặt lại phần mềm cho xe đã bán ra… Chưa hết, giá trị cổ phiếu của VW sau khi CEO Stadler bị bắt cũng đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Một vấn đề khác có tính quyết định đối với việc “giữ gìn” tên tuổi của hãng xe này là quá trình xử lý khủng khoảng và thực thi nghĩa vụ thu hồi, đền bù đối với các khách hàng sử dụng xe bị gian lận. Tại Anh, có 1,2 triệu xe trong vụ bê bối Dieselgate của hãng VW thuộc diện được đền bù, song quá trình này đang bị chỉ trích là diễn ra chậm chạp. Đại diện Ủy ban Kiểm toán môi trường của Quốc hội Anh cho rằng VW đang “câu giờ” khi đền bù cho các chủ sở hữu xe bị ảnh hưởng. Tháng 9-2017, một báo cáo của Bộ Giao thông vận tải Anh (DfT) cho thấy việc sửa chữa của công ty đang đình trệ không thời hạn. Mặc dù trước đó, đại diện VW ở Anh cam kết cuối năm 2017 là hạn chót để gỡ bỏ các phần mềm gian lận.

VW cũng đang đứng bên bờ vực một cuộc khủng hoảng mới: khủng hoảng nhân sự cấp cao tại tập đoàn mẹ cũng như các nhánh công ty con. Sau khi bê bối bị phanh phui, cựu Chủ tịch Hội đồng quản trị của Volkswagen AG, công ty mẹ của tập đoàn Volkswagen, và là cựu Chủ tịch của Audi và Porsche, Martin Winterkorn đã phải từ chức từ tháng 12-2015. Song tháng 3 vừa qua, cơ quan điều tra Mỹ vẫn quyết định đệ đơn tố tụng hình sự đối với Winterkorn với cáo buộc tình nghi che giấu bê bối tại tập đoàn này.

Bản cáo trạng đối với cựu giám đốc 70 tuổi đang đặt ra nghi vấn, rằng liệu các CEO và những nhân sự cấp cao khác của VW có biết nhưng cố tình che giấu vụ bê bối này hay không? Do vậy, quy mô các cuộc điều tra sẽ còn được tiếp tục mở rộng để làm sáng tỏ nghi ngờ. Cho đến nay, Rupert Stadler là CEO đầu tiên bị bắt giữ tại Đức kể từ khi vụ bê bối của VW lộ sáng. Năm ngoái, CEO phụ trách nghiên cứu khí thải của VW tại Mỹ, Oliver Schmidt bị bắt ở Florida và sau đó bị kết án bảy năm tù.

Dieselgate cũng lan rộng, gây ảnh hưởng các thương hiệu xe lớn của Đức. Vừa qua, Daimler - công ty sở hữu thương hiệu xe Mercedes, đã trở thành nhà sản xuất ô-tô mới nhất đối mặt yêu cầu giám sát của cơ quan chức năng Đức đối với chu trình kiểm tra khí thải. Bê bối lan rộng đang khiến người tiêu dùng mất dần niềm tin với các thương hiệu xe lớn.