Cần mẫn bên từng nút thắt

BÀI & ẢNH: DUYÊN DUYỀN

Thứ năm, 14/06/2018 - 08:42 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Việc vá lưới mang lại thu nhập cho những người phụ nữ ở các cảng cá.

Với hàng nghìn chiếc tàu đánh cá ở thành phố biển Nha Trang, vá lưới là một nghề giúp những phụ nữ nghèo ở Hòn Rớ (phường Phước Đồng, Nha Trang, Khánh Hòa) có thu nhập ổn định, giúp họ lo cho cuộc sống gia đình.

Ghim cước vá lưới

Trời mưa lất phất do áp thấp nhiệt đới, khi chúng tôi xin phép vào cảng cá Hòn Rớ, anh bảo vệ nói đêm mới có cá về, ngày chỉ có thuyền đậu và phụ nữ vá lưới thôi. Các em vào chơi trong cảng cá thì cứ vào...

Chị Mặn, người phụ nữ mà tôi tiếp xúc đầu tiên, thèn thẹn khi nói ra tên của mình. Đồ nghề của chị là một cái móc lưới bằng nhựa giống cái ghim kẹp, một con dao nhỏ, cuộn dây lưới cùng mầu với tấm lưới. “Làm sao biết được chỗ nào rách để vá?”. Tôi hỏi khi thấy chị ngồi cạnh đống lưới xanh cuộn tròn, to như đống rơm. Chị Mặn cười: “Biết chứ. Họ đánh dấu chỗ rách rồi”.

Nếu đi khơi cùng với ngư dân thì biết, mỗi mẻ lưới lên, nếu lưới rách, ngư dân cũng vá luôn để thả tiếp mẻ sau. Đến mẻ lưới cuối cùng, họ giũ lưới, soát xét lại những chỗ rách đánh dấu. Lưới này về cảng sẽ mướn lao động trên bờ khâu, vá. Vì vậy mà chị Mặn, chị Thoa và nhiều phụ nữ khác sống gần cảng cá có công ăn việc làm. “Ngày công vá lưới 200 nghìn đồng. Nếu vá bằng máy may thì ngày công cao hơn”, chị Mặn cho biết.

Vá lưới bằng móc tay, kết buộc mắt lưới thưa để đánh bắt cá to, vá lưới bằng máy khâu cho loại lưới màn, dùng để kéo ruốc, đánh bắt cá cơm, cá mòi... Làng biển tự dưng mà thành làng nghề. Nghề biển ngóng sóng, nghề vá lưới ngóng thuyền. Ngày nào các chị vá lưới cũng có việc làm đều đặn, có người đã 60 tuổi vẫn làm nghề này. Vá lưới đã thành chuyện mưu sinh của phụ nữ nghèo vùng biển, những người có chồng là ngư dân đánh cá xa bờ. “Khi những người chồng ra khơi, phụ nữ, chị em chúng tôi ở nhà chọn việc mà làm. Người thì mổ cá, phơi cá, người thì vá lưới. Ai thạo bán buôn, mua cá đi chợ phố, chợ miền núi để bán kiếm lời”, chị Mặn tâm sự.

Nghề vá lưới có khó không? Nếu xem những người phụ nữ vén, sênh, se, buộc phao thì nghĩ họ sinh ra để làm việc này bởi nhìn động tác thuận tay, thạo việc. Mỗi mắt lưới vá, nó là sự áng chừng bằng mắt, căn cơ bằng đôi bàn tay như một sự quen việc. Ngư dân Đặng Văn Đức cho biết, nhìn vá lưới thì đơn giản nhưng người vá không có kỹ năng thì xong cũng bỏ đi, gỡ ra vá lại. Lý do khi móc các mối nối không chặt, đường lưới chạy, trượt chỗ rộng chỗ hẹp. Nếu nút thắt không chặt, khi kéo độ rung của nước sẽ làm mối nối bung.

“Vụng nghề, nhìn vài mũi vá là họ không cho mình làm”, chị Mặn nói. Nhìn bàn tay chị thao tác chuyên cần, ánh mắt ẩn hiện một niềm vui từ công việc đem lại.

Nghề không trường lớp

Suốt dọc bờ biển nước ta, ở đâu có ngư nghiệp, ở đó có nghề vá lưới. Trong các gia đình ngư dân đánh bắt riêng, nhỏ lẻ, vá lưới cũng là việc của gia đình. Nay, những thuyền đánh cá có công suất lớn hơn, lưới dài rộng nên nghề vá lưới không bó hẹp trong mỗi gia đình “làm cả, ăn tất” mà chuyển thành dịch vụ. Người vá lưới hầu hết đều có hoàn cảnh khó khăn, họ tìm đến công việc này như một sinh kế. Bạn Tịnh Vân làm việc tại TP Hồ Chí Minh kể: “Bố em mất trong chuyến đi biển. Mẹ em chuyển sang vá lưới ngày công để nuôi ba chị em ăn học...”.

Nghề nào cũng có ước mơ của nghề đó, không cho riêng mình thì cho con cái mình có những đường hướng tương lai. Gặp chị Thuận, mẹ bạn Vân hỏi chuyện cũ, chị chỉ cười: “Tôi không sợ mình khó nhọc, mà chỉ sợ đánh rớt tương lai của con. Mỗi khi đi qua khách sạn hay văn phòng thấy các cháu gái làm việc với một vẻ hiện đại rồi nghĩ con mình ở Sài Gòn cũng vậy mà ấm lòng...”. Với nghề vá lưới, cần sự tỉ mỉ trong từng mũi vá, tinh mắt để nhìn chỗ rách mà làm cho trọn vẹn. Mỗi một tấm lưới phải qua nhiều mùa cá khác nhau, việc vá nó nhiều lần cũng nhớ, mỗi khi thuyền về bến cảng, nhiều người nhận ra chỗ mình vá trước bị sổ: “Nếu mình vá rối, vá ẩu, lần sau họ không kêu mình nữa”, chị Thuận cho biết.

Những năm gần đây, cảng cá nhiều nên ghe thuyền đánh bắt xa bờ thường tìm tổ thợ giỏi nghề để vá lưới. Theo đó, các phụ nữ, nhân công vá lưới trong các cảng cá cũng lập nhóm vá cho các tàu thuyền. Nhiều thợ vá lưới từ các làng chài cũng rủ nhau đến các cảng cá lớn như Bình Định, Phú Yên, Nha Trang, Vũng Tàu, Gành Hào (Bạc Liêu)... làm nghề vá lưới thuê. Mỗi một chuyến đi làm nghề mang về một khoản tiền, đem lại thu nhập và cả nỗi niềm vui buồn, thương nhớ.