Những khung hình cũ kỹ

BÀI & ẢNH: TÙNG TUẤN

Thứ hai, 12/03/2018 - 04:39 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Nhà tập thể cũ không còn phù hợp trong không gian kiến trúc hiện đại.

Giữa không gian đô thị hiện đại, vẫn còn nhiều khu tập thể cũ kỹ đang chờ quy hoạch cải tạo dù ngày càng xuống cấp trầm trọng. Cuộc sống của người dân trong những căn hộ tập thể cũ dù ngột ngạt và tiềm ẩn nhiều nguy hiểm, song để thoát ra chẳng phải chuyện dễ dàng.

Không còn phù hợp

Khu tập thể Thành Công (Ba Đình, Hà Nội) được coi là một trong những khu tập thể xuống cấp trầm trọng, mức độ nguy hiểm ở cấp độ D. Diện tích mỗi căn hộ chỉ khoảng 35-50 m2, nhưng một thời đây là những căn hộ trong mơ của các đôi vợ chồng trẻ. Theo thời gian, con cái họ lớn dần lên, diện tích nhỏ hẹp của những căn hộ bắt đầu không đủ chỗ cho một gia đình đông người. Thậm chí, bên trong căn hộ cũ kỹ và chật chội ấy vẫn có đến ba, bốn thế hệ ở cùng nhau. Nhiều cặp vợ chồng trẻ vẫn ở cùng bố mẹ bởi họ không có đủ điều kiện mua nhà ở riêng.

Trải qua hàng chục năm thăng trầm, nơi đây đã mang đậm dấu ấn của thời gian. Có điều, dù đã quá niên hạn sử dụng, thậm chí lún nghiêng, nứt vỡ bê-tông ở mức độ lớn rất nguy hiểm, nhưng giống như những khu tập thể cũ khác, khu tập thể này vẫn chưa thể tiến hành cải tạo lại.

Trong khi ấy, nhu cầu sinh hoạt ngày càng cao, diện tích nhỏ hẹp khiến những căn hộ tập thể bắt buộc phải cơi nới thêm “chuồng cọp” để có chỗ phơi quần áo, đặt máy giặt, nấu ăn, thậm chí làm nơi để ngủ mà không lo ngại bảo đảm an toàn, cháy nổ có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Ông Trung (nhà G6A, khu tập thể Thành Công) chia sẻ: “Gia đình tôi thuộc vào những cư dân đầu tiên của khu tập thể này. Hồi mới dọn đến, ai cũng hồ hởi, thích lắm. Nhưng theo thời gian, căn hộ 50 m2 dần trở nên chật chội và bí bách. Tôi phải cơi nới thêm để có không gian sinh hoạt. Dẫu biết như vậy là nguy hiểm, nhưng cũng không còn cách nào”.

Sân chơi trước kia nay bỗng trở thành... bãi để xe, quán nhậu khiến không gian lúc nào cũng chật chội, ùn tắc. Những bức tường bong tróc, nứt nẻ, cầu thang chung ngày càng xập xệ phải gia cố bằng khung sắt to bởi nguy cơ sập có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Hàng chục ống nước chằng chịt chắp nối tạm bợ, nhiều khi nước chảy lênh láng, bốc mùi quanh năm. Cùng với đó là hàng trăm đường dây điện mắc từ cầu thang cho tới các tầng và bao quanh các căn hộ như mạng nhện. Không chỉ vậy, những thùng nước bằng inox trên nóc mỗi dãy nhà san sát nhau như những quả “bom nước” tiềm ẩn khá nhiều nguy hiểm...

Có thể nói, cuộc sống của người dân nơi tập thể cũ ngày càng ngột ngạt và không còn phù hợp trong không gian kiến trúc đô thị hiện đại, nhưng để thoát ra khỏi những bức tường cũ kỹ ấy lại không hề đơn giản chút nào.

Chờ tới bao giờ?

Không phải đến bây giờ UBND TP Hà Nội mới nhận thấy sự xuống cấp, nguy hiểm của các chung cư cũ. Từ nhiều năm nay, vấn đề cải tạo nhà tập thể cũ đã được đưa ra bàn luận rất nhiều lần nhưng dường như chẳng mấy ai mặn mà do chính sách quản lý chồng chéo nhau. Trong đó, Nghị định 101/2015/NĐ-CP về cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư cũ trên địa bàn thành phố đã tháo gỡ một số tồn tại đối với việc phá dỡ xây dựng mới các nhà tập thể cũ độc lập, tuy nhiên vẫn còn một số bất cập. Những khó khăn gồm trình tự thủ tục chuẩn bị đầu tư để thực hiện dự án khá rắc rối và kéo dài khiến doanh nghiệp không mặn mà. Cùng với đó, việc không quy định cụ thể hệ số bồi thường tái định cư tại chỗ dễ gây vướng mắc trong thỏa thuận giữa các hộ dân và nhà đầu tư, dẫn đến việc tăng chỉ tiêu về quy hoạch kiến trúc, phá vỡ quy hoạch tổng thể chung của thành phố, gây áp lực hạ tầng.

Theo Bộ Xây dựng, để chương trình cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ thành công thì cần thay đổi, điều chỉnh, hoàn thiện các quy định liên quan theo hướng rõ ràng, đồng bộ. Cụ thể như việc cần sửa đổi các quy định của Nghị định 101 nhằm giải quyết các khó khăn, vướng mắc như: cho phép thực hiện xây dựng lại đơn lẻ đối với chung cư nguy hiểm; hướng dẫn cụ thể về việc thực hiện điều chỉnh tăng chỉ tiêu quy hoạch và dân số của dự án tại khu vực trung tâm, ranh giới, quy mô sử dụng đất, đặc biệt là phần diện tích được áp dụng cơ chế miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất...

TS Phạm Sỹ Liêm, Phó Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam cho rằng, để đẩy nhanh tiến độ cải tạo chung cư cũ, phải tìm được giải pháp hài hòa lợi ích giữa người dân và nhà đầu tư, cần thực hiện chính sách xã hội hóa theo phương thức Nhà nước và doanh nghiệp cùng làm. Trong đó, Nhà nước đóng vai trò chủ chốt trong việc cân bằng bài toán lợi ích giữa các bên Nhà nước - doanh nghiệp - người dân.

Với sự bảo đảm của Nhà nước, người dân có thể góp vốn cùng doanh nghiệp, cải tạo hoặc xây dựng lại chung cư cũ. Những người góp vốn sẽ nhận được những ưu đãi như việc chọn tầng, chọn căn nhà ở sau này, tùy theo tỷ lệ góp vốn. Nhà nước có thể tổ chức thực hiện mua trái phiếu xây dựng chung cư cũ từ chính cư dân sống ở đây.