Kỷ niệm 65 năm chiến thắng Điện Biên Phủ (7-5-1954 - 7-5-2019)

Di tích Huổi He

BÀI & ẢNH: LÊ LAN

Thứ ba, 07/05/2019 - 09:49 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Khi đi làm nương, người dân bản Huổi He thường dừng bước để dọn dẹp quanh khu di tích và kể chuyện bác Giáp đã về ở nơi này.

Nhờ sự giúp đỡ nhiệt tình của ông Quàng Văn Dương, bà Tòng Thị Phượng và hai thanh niên người bản Huổi He (xã Nà Nhạn, huyện Điện Biên), gần trưa chúng tôi mới đến điểm đặt tấm bia “Sở Chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ ở hang Huổi He”, trên triền đồi chênh vênh.

Nơi từng đặt sở chỉ huy

Theo dòng lịch sử, tại nơi này 65 năm trước, Bộ Chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ đã lựa chọn đặt Sở Chỉ huy. Và đây là điểm thứ hai đặt Sở Chỉ huy chiến dịch. Trước đó Sở Chỉ huy đặt tại hang Thẩm Púa, huyện Tuần Giáo trong 32 ngày (từ 17-12-1953 đến 17-1-1954).

Tại hang Huổi He, Sở Chỉ huy chỉ ở 13 ngày (từ 18 đến 30-1-1954) và sau cùng là Sở Chỉ huy đóng tại Mường Phăng 105 ngày (từ 31-1 đến 15-5-1954). Dù là điểm Sở Chỉ huy đóng trong thời gian ngắn nhất, nhưng tại căn cứ Huổi He, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã nhiều đêm liền mất ngủ để đưa ra quyết định “khó khăn nhất trong cuộc đời” là thay đổi phương châm tác chiến trong Chiến dịch Điện Biên Phủ từ “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”.

Rạng ngày 18-1-1954, Sở Chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ được lệnh chuyển từ hang Thẩm Púa đến địa điểm mới ở hang Huổi He gần bản Huổi He thuộc huyện Điện Biên, để tiện chỉ huy thực hiện phương án “đánh nhanh, thắng nhanh” trong ba đêm, hai ngày như kế hoạch. Tại đây, Bộ Chỉ huy chiến dịch chỉ đạo bộ đội, dân công khẩn trương làm đường để kéo pháo và vận chuyển lương thực, đạn dược ra mặt trận. Trong thời gian này, bộ đội và thanh niên xung phong đã sửa xong đường từ Tuần Giáo vào Điện Biên dài 63 km và mở rộng thêm cho xe kéo pháo vào cách Điện Biên Phủ 15 km. Sau bảy đêm, pháo vẫn chưa tới vị trí quy định trong khi thời gian dự định nổ súng (ngày 20-1) đã cận kề cho nên Bộ Chỉ huy quyết định phải lùi lại năm ngày.

Sau nhiều ngày đêm chật vật đánh đổi bằng máu, nước mắt của bao người lính Điện Biên, những khẩu pháo nặng gần ba tấn mới đưa được vào gần trận địa dã chiến. Nhưng không may gần đến ngày nổ súng (17 giờ ngày 25-1-1954) thì một chiến sĩ của Đại đoàn 312 bị địch bắt. Địch khai thác và báo cho nhau ngày, giờ tiến công của bộ đội ta. Đó là tình huống diễn ra ngoài dự kiến, khiến Bộ Chỉ huy chiến dịch phải quyết định hoãn thời gian nổ súng 24 tiếng (tức lùi lại sang ngày 26-1) để Đảng ủy họp bàn lại chủ trương.

Cùng với kết quả thị sát của Tham mưu trưởng Hoàng Văn Thái trong ngày 23-1, thấy rằng pháo của ta nằm ở vị trí trống trải trong tầm ngắm của địch, nếu xảy ra chiến sự, việc chuyển đạn vào sẽ gặp nhiều khó khăn. Nếu bị không quân Pháp bắn phá sẽ không tránh khỏi tổn thất. Về phía địch, sau hai tháng chuẩn bị đã tăng lên 15 tiểu đoàn bố trí trong 49 cứ điểm rất kiên cố.

Nhiều đêm liền trăn trở vì suy nghĩ và nhớ lời Bác Hồ dặn trước lúc lên đường “chỉ được thắng, không được bại vì bại là hết vốn”, sáng ngày 26-1, Đại tướng Võ Nguyên Giáp quyết định triệu tập Hội nghị Đảng ủy mặt trận ra nghị quyết thay đổi phương châm tác chiến. Trong cuộc họp, tất cả mọi người đều bất ngờ trước ý kiến thay đổi kế hoạch tác chiến, bởi hầu hết các đồng chí đều đồng tình với kế hoạch “đánh nhanh, thắng nhanh”, nếu không đánh thì sau này khó mà giải quyết được. Khi ấy, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã hỏi: “Nếu đánh, có chắc thắng trăm phần trăm không?” thì không ai trả lời. Cuối cùng, để bảo đảm cho thắng lợi, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã quyết định chuyển phương châm tiêu diệt địch từ “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”. Và đây là quyết định sáng suốt, khó khăn nhất trong cuộc đời cầm quân của ông.

Tấm bia Di tích Sở Chỉ huy Chiến dịch ở Huổi He.

Để trở thành điểm đến hấp dẫn

65 năm sắp trôi qua nhưng với dân bản Huổi He, câu chuyện Đại tướng và Bộ Tham mưu chiến dịch về đóng tại hang Huổi He vẫn còn mới lắm. Những người như ông Dương, bà Phượng được nghe cha mẹ kể từ thuở mới lên năm, lên bảy tuổi, nên chuyện đã ngấm sâu trong ký ức. “Ngày trước, mỗi khi bản vui xuân thì đàn ông, đàn bà, người già, người trẻ lại quây quần nghe người già kể chuyện Đại tướng ở Huổi He. Không ai biết Đại tướng và Bộ Tham mưu rời hang Huổi He đi Mường Phăng khi nào, nhưng dân bản Huổi He tự hào khi kể chuyện Đại tướng đã về đây!”, ông Dương nhớ lại.

Như để minh chứng cho câu chuyện của ông Dương, bà Tòng Thị Phượng, Chủ tịch Hội Phụ nữ xã Nà Nhạn, nói thêm: Ngày còn bé đi làm ruộng trong đó, tôi cũng được nghe bố kể chuyện bộ đội Đại tướng. Sau khi giải phóng, người ta đã về cất bốc hàng trăm hài cốt bộ đội nhưng vẫn không hết. Thỉnh thoảng lại có một gia đình tìm đến nhờ dân bản Huổi He dẫn đường tìm mộ lẻ để họ cất bốc đưa về xuôi. Trước Tết Nguyên đán vừa qua có một gia đình ở xa lắm cũng tìm về, mà ông Dương là người dẫn đường cho họ đấy.

Đứng bên tấm bia di tích “Sở Chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ ở hang Huổi He”, nghe tiếng nước dội về từ thác Huổi He như lời rì rào kể chuyện. 65 năm trước tại nơi này, những ngày không máy bay địch càn, Đại tướng đã ngồi đây để họp bàn kế hoạch chiến đấu. Và những khi núi rừng đi ngủ, ông vẫn một mình bóp trán nghĩ suy…

Trò chuyện với bà Vũ Thị Tuyết Nga, Phó Giám đốc Bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, được biết: Với ý nghĩa lịch sử trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, ngày 23-12-2015 Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 2367/QĐ-TTg bổ sung 23 điểm di tích, trong đó có hang Huổi He vào Hồ sơ di tích Chiến trường lịch sử Điện Biên Phủ (đã được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt năm 2009). Hiện điểm di tích này đã được cắm mốc, quy hoạch, nhưng chưa được đầu tư tôn tạo, vì cách xa trung tâm thành phố Điện Biên Phủ và khu dân cư, lại chưa có đường vào.

Mới đây, trong Đề án “Bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Chiến trường Điện Biên Phủ, đến năm 2030” do tỉnh Điện Biên xây dựng, có đề xuất việc tôn tạo, phục dựng di tích Huổi He.

Với ý nghĩa đặc biệt của Huổi He - di tích lịch sử quan trọng trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, thiết nghĩ, tỉnh Điện Biên cần chỉ đạo cơ quan chuyên môn đánh giá đúng thực trạng, giá trị lịch sử của di tích. Trên cơ sở đó có phương án bảo vệ cảnh quan di tích và khu vực chung quanh cho hôm nay và cho cả mai sau. Để Huổi He là điểm đến hấp dẫn giúp các thế hệ hiểu rõ hơn về lịch sử, về chiến thắng lẫy lừng của dân tộc.