Sớm giải quyết quyền lợi cho hơn 800 người lao động tại Công ty TNHH MTV thủy lợi Sông Tích

Chủ Nhật, 16/04/2017, 05:02:26
 Font Size:     |        Print

Thời gian qua, Báo Nhân Dân nhận được nhiều đơn, thư của cán bộ, công nhân viên Công ty TNHH MTV thủy lợi Sông Tích phản ánh việc đã bốn tháng nay, hơn 800 người lao động tại doanh nghiệp không được trả lương, cũng như không được thanh toán các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế…

Khốn khổ vì bị “treo” lương

Công ty TNHH MTV thủy lợi Sông Tích (Công ty thủy lợi Sông Tích) trực thuộc UBND thành phố Hà Nội, có chức năng quản lý và hoạt động trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ thủy lợi phục vụ cho sản xuất nông nghiệp, dân sinh trên địa bàn năm huyện, thị xã phía tây Hà Nội. Trong những năm qua, người lao động (NLĐ) tại doanh nghiệp này luôn tập trung cao độ, làm việc không kể ngày đêm để lắp máy dã chiến, nạo vét kênh mương, đắp bờ giữ nước, duy trì tốt hệ thống vận hành tưới tiêu phục vụ sản xuất nông nghiệp, góp phần phát triển kinh tế địa phương. Là những người trực tiếp sống bằng tiền lương, nhưng đã bốn tháng nay, hơn 800 công nhân viên của Công ty thủy lợi Sông Tích chưa nhận được tiền lương, cuộc sống của nhiều gia đình công nhân vốn đã khó khăn, nay lại càng khó khăn hơn. Có những gia đình hai vợ chồng đều làm việc tại công ty, có người vợ mất, mẹ già ốm đau, con trai mắc bệnh nan y… nhưng nhiều tháng không nhận được lương, cuộc sống rơi vào bế tắc.

Trong thời điểm NLĐ không có tiền trang trải sinh hoạt, thì sự việc càng được đẩy lên “đỉnh điểm” khi họ nhận được thông báo của lãnh đạo công ty yêu cầu truy thu 5% tổng lương của năm 2013 và 10% tổng lương của năm 2014. Còn riêng năm 2015, do chưa được phê duyệt quyết toán, cho nên công ty sẽ thông báo sau. Trong danh sách yêu cầu truy thu lương thì tùy theo mức lương đã nhận được, mỗi người phải nộp trả công ty từ ba đến 14 triệu đồng. Điều đáng nói, Công ty thủy lợi Sông Tích truy thu lương của ba năm trước nhưng lại chỉ thông báo đến cán bộ, công nhân viên, đó là tiết kiệm lương, mà không có lời giải thích nào khác? Thông báo này vì thế gây hoang mang và lo lắng trong NLĐ.

Trước những bức xúc của NLĐ trong vấn đề nợ lương và truy thu lương không đúng quy định, chúng tôi đã có buổi làm việc với Ban lãnh đạo Công ty thủy lợi Sông Tích. Tại buổi làm việc này, ông Chu Tuấn, Chủ tịch Công đoàn công ty thừa nhận có việc hơn 800 NLĐ bị “treo” lương từ bốn tháng nay (từ cuối năm 2016 đến hết tháng 3-2017). Không chỉ những người đang công tác, mà một số người đã đến tuổi về hưu, người ốm đau... cũng không được thanh toán các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế… Nguyên nhân là do từ đầu năm 2016, TP Hà Nội thực hiện việc chuyển đổi theo hướng giảm trừ kinh phí đặt hàng đối với các doanh nghiệp ngành thủy nông, cho nên công ty cũng bị giảm trừ kinh phí đặt hàng.

Trước đây, công ty được cấp từ 120 đến 130 tỷ đồng/năm để thực hiện các nội dung công việc theo đặt hàng dịch vụ thủy lợi của thành phố, dựa trên Quyết định 6147/QĐ-UBND ngày 27-12-2012. Nhưng sau khi rà soát, ngày 16-3-2017, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Quyết định số 1752/QĐ-UBND về việc thực hiện theo Quyết định số 55/QĐ-UBND của UBND thành phố Hà Nội và các văn bản hướng dẫn của Trung ương thì kinh phí đặt hàng năm 2017 của công ty chỉ khoảng 60 tỷ đồng. Với khoản kinh phí này, công ty không bảo đảm đủ các khoản chi phí hợp lý cần thiết để duy trì hoạt động (năm 2016, kinh phí đặt hàng của công ty là 100,8 tỷ đồng). Do đó, công ty không còn tiền để trả lương cho NLĐ. Năm 2016, công ty phải vay ngân hàng để tạm ứng lương cho NLĐ nhưng từ đầu năm 2017 đến nay, ngân hàng cũng từ chối không cho vay, dẫn đến tình trạng chậm lương đối với NLĐ kéo dài.

Vướng mắc là do cơ chế, chính sách?

Theo lý giải của Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Nội Chu Phú Mỹ, không chỉ tại Công ty thủy lợi Sông Tích mà hàng nghìn công nhân ở các công ty thủy lợi khác trên địa bàn Hà Nội như: Sông Nhuệ, Sông Đáy, Mê Linh và Hà Nội cũng rơi vào tình cảnh “treo” lương suốt mấy tháng qua chủ yếu do vướng mắc “cơ chế, chính sách”. Cụ thể, qua công tác kiểm tra rà soát, UBND thành phố Hà Nội nhận thấy, chi phí đặt hàng dịch vụ thủy lợi trên địa bàn thành phố năm 2014 lên tới hơn 770 tỷ đồng, cao hơn nhiều so với các tỉnh lân cận có diện tích đất nông nghiệp tương ứng. Bởi vậy, năm 2016, UBND thành phố Hà Nội đã đề nghị Kiểm toán Nhà nước kiểm toán việc chi tiêu tại năm công ty thủy nông trên địa bàn thành phố giai đoạn 2011 - 2015.

Sau khi có kết quả kiểm toán năm 2015, UBND thành phố Hà Nội đã giảm trừ cấp phát chi phí đặt hàng năm 2015 tổng cộng khoảng 100 tỷ đồng với các công ty thủy nông. Năm 2016, UBND thành phố Hà Nội chỉ có quyết định tạm thời đặt hàng năm 2016 bằng với mức chi phí cấp bù miễn, giảm thủy lợi phí (bằng 40% giá trị đặt hàng so với năm 2014), dẫn đến việc công nhân thủy nông bị “treo” lương. Đáng lẽ, từ tháng 1-2017 đến nay, công nhân thủy nông vẫn được hưởng lương bình thường, bởi vì từ ngày 31-12-2016, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Nội đã có Quyết định 3042 về việc phân bổ dự toán chi ngân sách nhà nước năm 2017 với số tiền 120 tỷ đồng. Số tiền này đã nằm trong tài khoản của Ban quản lý dịch vụ thủy lợi từ đầu năm nay, để tạm ứng cho các công ty thủy nông chi trả khấu hao dịch vụ thủy nông trong năm 2017. Nhưng theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Nội, “vướng” ở chỗ hiện nay Nhà nước đang thực hiện chính sách miễn, giảm thủy lợi phí theo Nghị định 67/2012/NĐ-CP. Trong khi đó, Luật Giá ban hành năm 2012 chưa tính đến đặc thù của dịch vụ thủy lợi và giá dịch vụ thủy lợi cũng chưa nêu rõ nội dung trợ giá, miễn, giảm tiền sử dụng dịch vụ thủy lợi cho người dân. Do vậy, thành phố không biết chi phí giá dịch vụ thủy lợi này sẽ được các tổ chức, cá nhân sử dụng nước chi trả hay Nhà nước cấp ngân sách. Bởi vậy, số tiền 120 tỷ đồng tuy đã có nhưng chưa thể chi tạm ứng cho các công ty thủy nông. Bên cạnh đó, mới đây, Bộ Tài chính ban hành Thông tư 280/2016/TT-BTC quy định giá tối đa sản phẩm, dịch vụ công ích thủy lợi. Nếu chiếu mức giá trần dịch vụ thủy lợi như Thông tư 280/2016/TT-BTC, thì giá trị đặt hàng tối đa của thành phố Hà Nội chỉ khoảng 330 tỷ đồng (thấp hơn 220 tỷ đồng so với giá trị đặt hàng theo đơn giá của TP Hà Nội).

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Nội Chu Phú Mỹ khẳng định: Mức giá trần dịch vụ thủy lợi được quy định tại Thông tư 280/2016/TT-BTC chưa xem xét kỹ đến các điều kiện đặc thù của từng vùng miền, nhất là Thủ đô Hà Nội. Bởi địa hình của thành phố rất phức tạp (bao gồm cả miền núi, trung du và đồng bằng), diện tích tưới, tiêu bằng động lực rất lớn, có những khu vực phải bơm bốn cấp (ứng với mỗi cấp là một trạm bơm) mới đưa được nước vào ruộng. Bên cạnh đó, các công trình thủy nông không chỉ phục vụ tiêu cho diện tích đất nông nghiệp mà còn tiêu cho diện tích thổ cư, khu công nghiệp, thậm chí tiêu cả cho khu vực nội thành với hệ số tiêu cực lớn (do nguyên lý nước chảy chỗ trũng). Do đó, chi phí duy trì, vận hành công trình sẽ cao gấp ba đến bốn lần so với mặt bằng chi phí dịch vụ thủy lợi của các tỉnh đồng bằng khác (có lợi thế tưới tiêu chủ yếu bằng trọng lực). Trước mắt, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã có văn bản đề nghị sử dụng kinh phí tạm ứng đặt hàng dịch vụ thủy lợi (120 tỷ đồng) để chi trả tiền lương cho cán bộ, công nhân thủy nông năm 2017 để NLĐ ổn định đời sống, yên tâm công tác. Bên cạnh đó, UBND thành phố Hà Nội cũng đã có văn bản đề nghị Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho phép thành phố đặt hàng dịch vụ thủy lợi năm 2017 vượt mức giá trần theo quy định của Thông tư 280/2016/TT-BTC với kinh phí lên tới 550 tỷ đồng (thay vì 330 tỷ đồng như quy định hiện hành).

Sớm giải quyết quyền lợi của người lao động

Việc “treo” lương bốn tháng qua khiến cho cuộc sống của hơn 800 NLĐ bị lao đao, thậm chí nhiều gia đình phải ngậm ngùi đi vay lãi để chi tiêu trang trải cuộc sống. Chúng tôi cho rằng, trách nhiệm chính thuộc về Công ty thủy lợi Sông Tích. Bởi vì theo quy định tại Điều 24, Nghị định số 05/2015/NĐ-CP, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số nội dung của Bộ luật Lao động quy định: Người lao động được trả lương trực tiếp, đầy đủ và đúng thời hạn. Nếu thời gian trả lương chậm từ 15 ngày trở lên thì phải trả thêm một khoản tiền ít nhất bằng số tiền trả chậm nhân với lãi suất trần huy động tiền gửi có kỳ hạn một tháng do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm trả lương. Khi Ngân hàng Nhà nước Việt Nam không quy định trần lãi suất thì được tính theo lãi suất huy động tiền gửi có kỳ hạn một tháng của ngân hàng thương mại, nơi doanh nghiệp, cơ quan mở tài khoản giao dịch thông báo tại thời điểm trả lương. Trường hợp đặc biệt do thiên tai, hỏa hoạn hoặc lý do bất khả kháng khác mà người sử dụng lao động đã tìm mọi biện pháp khắc phục nhưng không thể trả lương đúng thời hạn theo thỏa thuận trong hợp đồng lao động thì không được trả chậm quá một tháng... Chiểu theo quy định, cho dù có đổ lỗi cho vướng mắc về cơ chế hay chính sách nhưng lãnh đạo Công ty thủy lợi Sông Tích cũng chưa làm tròn trách nhiệm trong việc bảo đảm đời sống tối thiểu đối với NLĐ; thậm chí, còn tiếp tục đẩy họ vào ngõ cụt khi nghĩ ra cách “truy thu” lương từ ba, bốn năm trước đó?

Đề cập vấn đề truy thu lương của NLĐ, ông Chu Phú Mỹ cho rằng, trong khi việc chậm trả lương của Công ty thủy lợi Sông Tích và các công ty thủy lợi trên địa bàn Hà Nội còn chưa được giải quyết do những vướng mắc và bất cập của “cơ chế, chính sách”, thì việc truy thu lương do trước đó công ty chi sai cho NLĐ là rất khó chấp nhận. Những băn khoăn, bức xúc của NLĐ là hoàn toàn có căn cứ. Trước hết, lỗi thuộc về lãnh đạo Công ty thủy lợi Sông Tích khi vận dụng dẫn đến chi sai cho NLĐ. Bên cạnh đó, khi có kiến nghị của NLĐ, công ty đã không tổ chức cuộc họp rộng rãi để triển khai, giải thích cặn kẽ cho NLĐ.

Thời gian tới, trong khi chờ những văn bản chính thức của UBND thành phố Hà Nội về kinh phí đặt hàng dịch vụ thủy lợi năm tiếp theo, đề nghị các ngành chức năng thành phố Hà Nội sớm có chỉ đạo giải quyết vấn đề, nhằm bảo đảm tiền lương không dưới mức lương tối thiểu vùng và các chế độ chính sách khác cho NLĐ. Bên cạnh đó, cần có sự phối hợp giữa các ban, ngành và UBND thành phố Hà Nội trong việc xây dựng các biện pháp tháo gỡ, giải quyết kịp thời những tâm tư, nguyện vọng, bảo đảm cuộc sống của NLĐ.

THÀNH OANH THƠ